Białachowo — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Białachowo Wielkie i Małe to dawne dobra rycerskie na Kociewiu, w powiecie starogardzkim. Przed 1945 rokiem był to Kreis Preußisch Stargard w rejencji gdańskiej, w prowincji Prusy Zachodnie, a w latach 1920–1939 wieś leżała w granicach Drugiej Rzeczypospolitej, w województwie pomorskim. Katolicy chodzili do kościoła świętego Michała Archanioła w Zblewie, po niemiecku Hoch Stüblau. Ewangelików było tu jednak więcej niż katolików. Spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku naliczył w Białachowie Wielkim 113 mieszkańców — 62 ewangelików i 51 katolików — i wszystkich ewangelików przypisał do parafii w Borzechowie, po niemiecku Bordzichow (powiat starogardzki, strona 34, pozycja 79). Wiersz stoi w tej części wykazu, która obejmuje obwody dworskie: numeracja biegnie wprawdzie jednym ciągiem, ale przy pozycji 65 alfabet wraca do litery A, a więc dalsze wiersze opisują majątki, nie gminy wiejskie. Zgadza się to z rycerskim rodowodem miejsca. 📌 Wcześniejsze wskazania na Starogard albo na filię w Zblewie nie mają oparcia — kościoła ewangelickiego w Zblewie nie było wcale. Własnej świątyni ewangelicy w Białachowie nie postawili; u Harnocha obie wsie tej nazwy figurują wyłącznie jako miejscowości szkolne rozległej parafii borzechowskiej. Po tutejszej społeczności został sam cmentarz. 📌 Wojewódzka ewidencja zabytków prowadzi go pod pozycją 3 dla gminy Zblewo jako dawny cmentarz ewangelicki o powierzchni trzydziestu arów, położony po południowo-wschodniej stronie drogi gruntowej z Białachowa …