Radziejewo — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Radziejewo, po niemiecku Rathsdorf, to kociewski majątek, przed 1945 rokiem w Kreis Preußisch Stargard w rejencji gdańskiej Prus Zachodnich, a w latach 1920–1939 w granicach Drugiej Rzeczypospolitej, w województwie pomorskim. Okolica była w większości polska i katolicka, ale ewangelicy stanowili tu część wyraźną: spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku naliczył 208 mieszkańców, z czego 133 katolików i 75 ewangelików, a więc ponad jedną trzecią (powiat starogardzki, strona 36, pozycja 110). Do kościoła chodzili do Borzechowa, po niemiecku Bordzichow, gdzie mieściła się ich parafia; katolików ten sam wiersz przypisuje do parafii w Zblewie — nazwę zapisano w druku frakturowym i odczytano jako „Groß Ettiblau”. Byli to luteranie i ewangelicy unijni; olędrzy i mennonici, z którymi bywa się ich myli, osiedlali się nad Wisłą i na Żuławach, a nie tutaj. Świątyni ani zboru w samym Radziejewie nie było — została po tych ludziach sama nekropolia. W lesie przy drodze do Sumina zachowały się nikłe resztki cmentarza ewangelickiego, zakładanego około 1800 roku. Warto przy tym pamiętać, że i katolicy nie mieli tu kościoła, lecz dworską kaplicę. Ksiądz Jakub Fankidejski zapisał, że w drugiej połowie XVIII wieku Radziejewo należało do Feliksa Płaskowskiego — w druku Fankidejskiego nazwisko zapisano jako Pląskowski — który dla wygody domowników utrzymywał kaplicę we dworze. W 1780 roku, za pozwoleniem biskupim, odprawiał w niej codziennie Mszę kapelan domowy Grzegorz Wilhelm, rodem z Warmii. W …