Cygany — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Cygany, po niemiecku Zigahnen, leżą nieco ponad ówczesną milę od Kwidzyna. 🟡 Pole nazwy niemieckiej w atlasie podaje jednak „Dietmarsdorf”. Wykaz gmin z 1885 roku ma w tym miejscu „Zigahnen” — powiat kwidzyński, strona 82, pozycja 184 — a nazwy „Dietmarsdorf” nie zawiera wcale. Dwie nazwy tej samej wsi nie muszą się przy tym wykluczać: tak wyglądały zniemczenia nazw słowiańskich przeprowadzane w latach trzydziestych dwudziestego wieku. Rzecz pozostaje do sprawdzenia. 📌 Dzieje tutejszego kościoła opisał ksiądz Jakub Fankidejski, i to bardzo krótko, bo krótkie były. „Wieś Cygany z krzyżackich czasów posiadała kościół swój parafialny” — pisze. Luteranie zamienili go na filię Ślemna, czyli Gardei, „a później zupełnie zaniechali: roku 1721 stał kościół w Cyganach pusty i bliski upadku; patronatu był prywatnego”. Po świątyni nie pozostał ślad. Wieś należała dawniej do diecezji pomezańskiej; odtąd tutejsi luteranie należeli już wprost do parafii w Gardei, a katolicy do Szynwałdu. We wsi działała szkoła. 📌 Ten sam ciąg powtarza się w sąsiedztwie. Fankidejski opisuje jednym tchem trzy pomezańskie wsie: w Czarnem Dolnem kościół parafialny, dawniej katolicki, „posiadają luteranie do dziś dnia”, przy patronacie rządowym; w Biskupiczkach świątynia przeszła w ręce innowierców wcześnie, a w siedemnastym wieku zupełnie opustoszała i zaginęła. Kościoły tej okolicy nie były więc odbierane ani burzone — po prostu przestawały być używane, gdy parafia traciła własnego duchownego. Spis z drugie…