Kiełpinek — cmentarz ewangelicki

Z Wikipedii (PL)

Kiełpinek, po niemiecku Hasseln, leżał około mili na północ od Człuchowa, w okolicy lesistej. Była to wieś rycerska; po jej ewangelickich mieszkańcach pozostał cmentarz. Kiełpinek należał kolejno do prowincji: Prusy Zachodnie do przełomu 1919 i 1920 roku, Marchia Graniczna Poznań–Prusy Zachodnie w latach 1920–1938, Pomorze od 1938 roku. Gminna ewidencja zabytków notuje cmentarz pod pozycją 81 jako „cmentarz ewangelicki”, bez datowania i bez opisu stanu. Karta cmentarza z 30 października 1992 roku ocenia jego stan słowami: „nagrobki usunięte, drzewostan zach.w 70 %”. Cmentarz zajmował wtedy dziesięć arów w lesie, był otoczony wałem ziemnym i połączony aleją świerkową z drogą polną; granice dawnego układu pozostawały czytelne. W 1992 roku zachowały się cztery mogiły, a najstarszym zachowanym nagrobkiem była stela z 1887 roku. W źródłach nie znaleziono daty założenia cmentarza ani wiadomości o jego losach po 1945 roku: hasła Słownika geograficznego o Kiełpinku i o Kiełpinie cmentarza nie wymieniają, a w wykazie rejestru zabytków wsi nie ma. W źródłach nie znaleziono wiadomości o początkach wsi ani o tym, kiedy i za czyją sprawą jej mieszkańcy przyjęli luteranizm. Według pruskich ksiąg hipotecznych Kiełpinek (Hasseln, w wykazie wasali także Klein-Kielpin) należał do Joachima Reimera von Manteuffla, od 1725 roku do Katarzyny Konstancji Wolskiej-Powalskiej. W 1751 roku majątek przeszedł do Antona Heinricha von Lewald-Powalskiego. W wykazie wasali z 1774 roku mieszkał tu 62-letni …