Parchowo — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Parchowo — po niemiecku Parchau — leżało do 1945 roku w powiecie kartuskim, tuż przy granicy powiatu bytowskiego, dwanaście i pół kilometra od Bytowa; dziś jest siedzibą gminy w powiecie bytowskim. Była to wieś włościańska z folwarkiem i katolickim kościołem parafialnym pod wezwaniem świętego Mikołaja. Patronat nad tym kościołem należał do starosty mirachowskiego, bo Parchowo było jego wsią dziedziczną; proboszcza wprowadził w urząd biskup Andrzej, bractwa nigdy tu nie było, brakowało też dokumentów erekcji i fundacji. 📌 O tym, że Reformacja dotarła i tutaj, mówi wizytacja archidiakonatu pomorskiego biskupa Hieronima Rozrażewskiego z około 1583 roku. Wizytator zapisał, że tutejszy proboszcz Mikołaj jest starcem podejrzanym o herezję, i polecił ponowić wizytację oraz nakłonić panią Waier, właścicielkę, by „heretyckiego plebana” usunęła. Kościół opisał jako drewniany i dobrze kryty, konsekrowany tylko w prezbiterium — *consecrata in choro, ultra non, noviter* — i sam podał powód: świątynia była świeżo zbudowana. Nie chodziło zatem o starszą część świątyni wzniesioną wcześniej razem z wieżą — wieży protokół w ogóle nie wymienia. Jest w nim za to scena, która mówi o parafii więcej: kościelni Marcin Dekibrath i Jan tkacz zeznali, że kościół nie ma żadnych pieniędzy, bo sami wyłożyli je na budowę i na kielich — a wizytator dopisał *quod est verum*, „co jest prawdą”. Ewangelicy byli tu mniejszością i chodzili do Sulęczyna. Tamtejszą parafię założono w 1863 roku: najpierw wynajęto …