Zalesie — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Zalesie, po niemiecku Richenwalde, po kaszubsku Zôlésé, to niewielka osada w gminie Rzeczenica w powiecie człuchowskim — w 2025 roku mieszkały tu 83 osoby. Przed 1945 rokiem należała do Kreis Schlochau, a jej przynależność prowincjonalna zmieniała się trzykrotnie: do przełomu 1919 i 1920 roku Prusy Zachodnie z rejencją kwidzyńską, w latach 1920–1938 Marchia Graniczna Poznań–Prusy Zachodnie z rejencją pilską, a po 1 października 1938 roku prowincja Pomorze. 🟡 Której rejencji podlegała w tym ostatnim okresie, źródła podają rozbieżnie. To historyczne pogranicze katolicko-ewangelickie Borów Tucholskich. 📌 Przynależność ewangelicka jest ustalona: Adolf Harnoch wymienia Richenwalde wśród miejscowości parafii zbiorczej w Olszanowie (Elsenau), w jednym ciągu z Rittersbergiem — dzisiejszym Grodziskiem, sąsiednią wsią — i z Ruthenbergiem. Parafia liczyła 4537 dusz, dwadzieścia siedem miejscowości i trzynaście cmentarzy ewangelickich; do której z ośmiu jej szkół chodziły tutejsze dzieci, Harnoch nie zapisał. Pobliska Rzeczenica, do której parafii dziś należy Zalesie, była w 1925 roku katolicka w 74,3 procentach — 1268 katolików wobec 438 ewangelików — i dopiero pod koniec XIX wieku doczekała się własnej gminy ewangelickiej oraz kościoła, poświęconego w 1901 roku; wcześniej tutejsi ewangelicy jeździli właśnie do Olszanowa. ⚠ Przynależności katolickiej samego Zalesia nie ustalono: Harnoch wymienia w tej parafii cztery kościoły katolickie — w Barkenfelde, Biskupnicy, Förstenau i Rzeczen…