Gardna Wielka — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Gardna Wielka, po niemiecku Groß Garde, w powiecie słupskim, była jednym z najstarszych ośrodków parafialnych regionu — tradycja wiąże jej początki z fundacją księcia Świętopełka w XIII wieku. Do 1945 roku pozostawała wsią kościelną z własnym kościołem ewangelickim: tu miała siedzibę parafia macierzysta Kirchspiel Groß Garde, należąca do okręgu kościelnego Słupsk-Stare Miasto w Kościele Unii Staropruskiej. W 1940 roku liczyła ona 3504 wiernych, a ludność samej wsi była niemal wyłącznie luterańska. Średniowieczny kościół spłonął w pożarze 1772 roku; odbudowano go w 1788, przebudowano w 1852, a wieżę postawiono w 1860 roku. Gardna była zarazem najstarszym ośrodkiem parafialnym Słowińców — tak opisał ją Aleksander Hilferding w badaniach z 1856 roku. 🟡 Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku notuje tu 205 ewangelików i ani jednego katolika, ale tej liczby nie należy brać za miarę wsi: sąsiednia Gardna Mała ma w tym samym spisie 426 ewangelików, a parafia z siedzibą właśnie tutaj liczyła w 1940 roku ponad trzy i pół tysiąca wiernych. Wiersz spisu obejmuje najpewniej samą gminę wiejską albo obszar dworski, nie całą miejscowość. 📌 Cmentarze były w Gardnie Wielkiej trzy i monografia dawnych cmentarzy powiatu słupskiego rozdziela je wyraźnie. Najstarszy, przykościelny, leży na niewielkim kolistym wzniesieniu w centrum wsi; do dziś stoi na nim postument pomnika właściciela ziemskiego Ferdynanda von Braunschweig, zmarłego w 1800 roku, oraz pozostałości pomnika ku czci żołnierzy poległyc…