Sominy — cmentarz ewangelicki
Sommin
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- bytowski
- Typ
- Cmentarz
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Sominy — po niemiecku Sommin, po kaszubsku Sominë — leżą nad Jeziorem Somińskim, w źródliskowym obszarze Brdy, na ziemi bytowskiej. Datowania i stanu tutejszego cmentarza ewangelickiego dotyczy karta cmentarza z 30 września 1993 roku. We wsi stoi zachowany drewniany kościół, dziś rzymskokatolicki pod wezwaniem Matki Bożej Królowej Polski, wzniesiony jako ewangelicki przez cieślę Westphala z Bytowa — według inwentarza zabytków z 1938 roku w latach 1755–1757, według innych opracowań w latach 1756–1757. Remontowano go w latach 1910–1911, a 19 marca 1960 roku kościół trafił do rejestru zabytków pod numerem A-155. Po 1945 roku świątynię przejął Kościół katolicki. Dziś Sominy liczą 347 mieszkańców. Po 1637 roku, gdy ewangelikom odebrano świątynię w Ugoszczy, tutejsi luteranie zbierali się w domu ewangelickiego sołtysa. Duchowni z Bytowa chodzili do nich samotnie i pieszo, przez okolice opanowane przez katolików, a luteranie z Prus Królewskich szli na te nabożeństwa wiele mil. Gdy duchowny nie dotarł, kazanie odczytywał jeden z zebranych. Tak było przez dwadzieścia lat, od 1637 do 1657 roku. Jeszcze w 1766 roku Sominy wymieniano jako jedno z dwóch luterańskich „fana” parafii ugoskiej. Zestawienie struktur wyznaniowych Rzeczypospolitej Bogumiła Szadego odnotowuje zbór w Sominach; starsze zestawienie zborów Prus Królewskich go nie wymienia. Materiały do dziejów ludności powiatu bytowskiego prowadzą go jako filię parafii w Bytowie od początku XVIII wieku aż do 1871 roku, a jego istni…
Źródła zewnętrzne
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie) — ewidencja konserwatorska
- Wiki Lubi Zabytki — powiat bytowski (Sominy) — audyt workflow
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XI, hasło „Studzienice / t. XI Sumin” — źródło drukowane
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XI, hasło Sominy — źródło drukowane
- B. Szady, „Geografia struktur religijnych i wyznaniowych w Koronie w II połowie XVIII w.”, Lublin 2010 — monografia (atlas wyznań)
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II, cz. 2, Stettin 1784 — opis topograficzny
- „Kreis Bütow”, oprac. G. Bronisch, W. Ohle, H. Teichmüller (Die Kunst- und Kulturdenkmäler der Provinz Pommern, t. 1), Stettin 1938 — inwentarz zabytków
- Film z 1928 roku z powiatu bytowskiego, ujęcia nr 9–13 serii „Bütow 1928”, udostępniony przez serwis buetow-pommern.info (Klaus-Dieter Kreplin) — film
- „Kirchliches Amtsblatt” konsystorza ewangelickiego prowincji Pomorze, roczniki 1869–1943 — organ urzędowy
- J. Siebke, „Die Gegenreformation im Lande Bütow”, rozprawa doktorska, Uniwersytet w Greifswaldzie, obrona 12 lipca 1939, druk Greifswald (⚠ warstwa faktograficzna oparta na archiwaliach i sprawdzalna; wykładnia „niemiecki = ewangelicki” to program z 1939 roku) — rozprawa naukowa
- „Kirchliches Amtsblatt des Evangelischen Konsistoriums der Provinz Pommern”, rocznik 1926, Szczecin — wydanie cyfrowe Digitale Bibliothek Mecklenburg-Vorpommern (PPN1903044359) — urzędowy organ konsystorza
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1058–1059 — źródło drukowane
- „Das Evangelische Pommern”, cz. II: „Behörden, Kirchen, Pfarrstellen, Geistliche, Anstalten und Vereine”, wyd. Evangelischer Pfarrerverein der Provinz Pommern, Stettin 1932, s. 39–40 — źródło drukowane
- E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns von der Reformation bis zur Gegenwart”, cz. II, Stettin 1912, hasło Sommin, s. 65–66 — źródło drukowane
- Erich Winguth, „Die Geschichte des Kreises Bütow”, odbitka z „Die Kunst- und Kulturdenkmäler der Provinz Pommern. Kreis Bütow”, Stettin 1938, mapy 15–17 — źródło drukowane
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 XII 1885, Kreis Schlochau, s. 160, poz. 53, 65, 75 — źródło drukowane
- Gemeindelexikon für die Regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln, Heft II: Regierungsbezirk Danzig, Berlin 1912 (spis powszechny z 1 XII 1910), powiat Berent, s. 6–7, poz. 109 i 124 — źródło drukowane
- E. Winguth, „Die Verzeichnung der nichtstaatlichen Archive des Kreises Bütow nach dem Stand von 1939/40”, oprac. K.-D. Kreplin, H. T. Porada, D. Schleinert, „Baltische Studien” NF 86/2000, s. 115–143 — inwentarz archiwalny
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.