Kramarzyny — cmentarz ewangelicki
Kremerbruch (hist. Cramarsin / Cramerdorf; kaszb. Kramarzënë)
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- bytowski
- Typ
- Cmentarz
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Kramarzyny — po niemiecku Kremerbruch, po kaszubsku Kramarzënë — leżały przed 1945 rokiem w powiecie miasteckim (Kreis Rummelsburg), w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. Wieś leżała przy bitym trakcie z Bytowa do Miastka, blisko granicy Prus Zachodnich. Cmentarz ewangelicki, o powierzchni około 0,7 hektara, leży na wzgórzu po prawej stronie przy wjeździe od strony Bytowa. Przed cmentarzem ewangelickim rozpościera się cmentarz katolicki. Zachowało się na nim sporo grobów, żeliwnych krzyży, tablic nagrobnych i metalowych ogrodzeń mogił, a z czasów powojennych — pewna liczba grobów katolickich, którymi opiekują się osiadłe tu rodziny. Słownik historyczny miejscowości województwa słupskiego zbiera dawne zapisy nazwy: Cremerbroeck w 1618 roku, Kremerbruch w 1628, Kramarzyn w 1638, Kremerbrug w 1662 — a wywodzi ją od kramarzy wędrujących traktem handlowym. Grunty wsi należały w średniowieczu do ziemi tuchomskiej i urzędu bytowskiego; przed lokacją wsi była tu huta szkła, która wkrótce upadła. Wieś lokowano w 1596 roku: 28 września tego roku sołtys Thomas Gast otrzymał polecenie założenia nowej wsi. Do 1624 roku wieś była własnością domeny książęcej, potem dzierżawili ją Puttkamerowie. Hasło *Słownika geograficznego* przytacza zapis z 1656 roku: przed wojną stały tu huty szklane, wieś była zasiedlona, a czynszu z hut przychodziło pięćdziesiąt florenów. W 1656 roku zapisano też, że wszystko stoi puste: siedzą tu tylko dwaj ogrodnicy-hutnicy, którzy od czasów polskich dzierża…
Źródła zewnętrzne
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie) — ewidencja konserwatorska
- Zarys historyczny gminy Tuchomie — kwerenda workflow
- Portal internetowy Diecezji Pelplińskiej (diecezja-pelplin.pl), strony parafii — Parafia Kramarzyny — kwerenda workflow
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. IV, hasło „Kramarzyny” — źródło drukowane
- Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Kummelsburg — źródło drukowane
- Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs — źródło drukowane
- Reszka, Ewangelicy na Gochach, rozdz. 19 pkt G; Müller 1912, hasła Alt-Colziglow s. 69 i Groß-Tuchen s. 78-79; Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Rummelsburg, strona 164, pozycja 85; Słownik geograficzny t. IV, hasło Kramarzyny — źródło drukowane
- A. Świetlicka, E. Wisławska, „Słownik historyczny miast i wsi województwa słupskiego”, Słupsk 1998 — opracowanie historyczne
- „Kirchliches Amtsblatt” konsystorza ewangelickiego prowincji Pomorze, roczniki 1869–1943 — organ urzędowy
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 789 — źródło drukowane
- „Das Evangelische Pommern”, cz. II: „Behörden, Kirchen, Pfarrstellen, Geistliche, Anstalten und Vereine”, wyd. Evangelischer Pfarrerverein der Provinz Pommern, Stettin 1932, s. 145 — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.