Kościół w Jasieniu (dawniej ewangelicki, szachulcowy 1699)
Kirche Jassen
- Rok powstania
- 1699
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- bytowski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Jasień, po niemiecku Jassen, leżał do 1945 roku w powiecie bytowskim, w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. Kościół stoi na wschód od dawnego folwarku, na starym cmentarzu opadającym stromo ku południowi. Po 1945 roku świątynię przejęli katolicy. Jest dziś kościołem filialnym pod wezwaniem Bożego Ciała, należącym do parafii w Rokitach; w ostatnich latach była remontowana. Wykaz rejestru zabytków opisuje ją jako szachulcową i datuje na 1699 rok, z przebudowami w XIX wieku; wpisano ją pod numerem A-118 decyzją z 22 września 1959 roku i od tej daty wezwanie Bożego Ciała jest poświadczone. Od XV wieku do 1764 roku wieś należała do rodu von Wussow, spolszczanego jako Osowscy, i to dwór dał tu początek kościołowi. Około 1584 roku Hans von Wussow wzniósł kaplicę grobową — z dzwonem z tego samego roku — a pod koniec XVII wieku Nikolaus Lorenz von Wussow zbudował świątynię w dzisiejszej postaci; chorągiewka na wieży nosi datę 1699. Schematyzm diecezji chełmińskiej podaje inaczej: kościół parafialny ufundowano tu po 1365 roku, pod patronatem prywatnym, a od XVI wieku pozostawał protestancki. Po Reformacji ludność była tu w przeważającej części luterańska. Gdy w 1637 roku odbierano luteranom świątynie ziemi bytowskiej, kościół w Jasieniu ocalał: jako kościół szlachecki, podobnie jak macierzysty w Wielkim Pomysku, pozostał ewangelicki nieprzerwanie. Z kościołów i kaplic tej ziemi w rękach ewangelickich zostały tylko trzy: te dwa oraz kościół świętego Jerzego pod Bytowem. Wojna 1…
Źródła zewnętrzne
- Kościół pw. Bożego Ciała w Jasieniu — pomorskie.travel (rejestr A-214) — portal
- Jasień (woj. pomorskie) — Wikipedia — encyklopedia
- B. Reszka, Ewangelicy na Gochach — monografia
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II, cz. 2, Stettin 1784 — opis topograficzny
- „Kreis Bütow”, oprac. G. Bronisch, W. Ohle, H. Teichmüller (Die Kunst- und Kulturdenkmäler der Provinz Pommern, t. 1), Stettin 1938 — inwentarz zabytków
- „Specification Wie viel in denen Landen Lauenburg und Bütow Gebohren, Getraut und Gestorben sind, Anno 1719”, Sächsische Landesbibliothek — Staats- und Universitätsbibliothek Dresden, sygn. Hist.Pomm.0007, misc. 24; zestawienie K.-D. Kreplina, 2001 — wykaz urzędowy
- E. Bahr, „Das Amt Bütow und seine Ortschaften um das Jahr 1637”, „Baltische Studien” NF 53/1967, s. 48–61 — opracowanie źródłowe
- „Kirchliches Amtsblatt” konsystorza ewangelickiego prowincji Pomorze, roczniki 1869–1943 — organ urzędowy
- J. Siebke, „Die Gegenreformation im Lande Bütow”, rozprawa doktorska, Uniwersytet w Greifswaldzie, obrona 12 lipca 1939, druk Greifswald (⚠ warstwa faktograficzna oparta na archiwaliach i sprawdzalna; wykładnia „niemiecki = ewangelicki” to program z 1939 roku) — rozprawa naukowa
- H. Lemcke, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Regierungsbezirks Köslin”, t. II, z. 2 (5. zeszyt całej serii): „Die Kreise Bütow und Lauenburg”, Stettin 1911, s. 187 — źródło drukowane
- P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 31 — źródło drukowane
- E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, cz. II, Stettin 1912, s. 77, 77–78 — źródło drukowane
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1087 — źródło drukowane
- P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 30–31 — źródło drukowane
- „Pommersches Güter-Adressbuch”, wyd. 2, Stettin 1905, s. 102–103 — źródło drukowane
- „Güter-Adressbuch für die Provinz Pommern”, wyd. 3, Leipzig 1911, s. 108–109 — źródło drukowane
- „Parey's Handbuch des Grundbesitzes im Deutschen Reiche”, t. „Pommern”, 1928, s. 31 — źródło drukowane
- Archiwum Państwowe w Szczecinie, zesp. 65/147/0 (Sąd Obwodowy w Bytowie), duplikaty ksiąg metrykalnych, sygn. 5887 — źródło archiwalne
- „Das Evangelische Pommern”, cz. II: „Behörden, Kirchen, Pfarrstellen, Geistliche, Anstalten und Vereine”, wyd. Evangelischer Pfarrerverein der Provinz Pommern, Stettin 1932, s. 39–40 — źródło drukowane
- „Berliner Tageblatt” (Berlin), 23 listopada 1895 roku, s. 3 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutscher Reichsanzeiger und Preußischer Staatsanzeiger” (Berlin), 5 listopada 1902 roku, s. 1 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 27 października 1908 roku, s. 5 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 6 września 1913 roku, s. 4 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Tägliche Rundschau” (Berlin), 21 września 1913 roku, s. 25 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutscher Reichsanzeiger und Preußischer Staatsanzeiger” (Berlin), 1 listopada 1923 roku, s. 4 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Kölnische Zeitung”, 21 grudnia 1935 roku, s. 5 (obraz strony: Universitäts- und Landesbibliothek Bonn, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- E. Winguth, „Die Verzeichnung der nichtstaatlichen Archive des Kreises Bütow nach dem Stand von 1939/40”, oprac. K.-D. Kreplin, H. T. Porada, D. Schleinert, „Baltische Studien” NF 86/2000, s. 115–143 — inwentarz archiwalny
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.