Duninowo — cmentarz przykościelny (ewangelicki)

Z Wikipedii (PL)

Cmentarz przykościelny w Duninowie, po niemiecku Dünnow, leży w centrum wsi i otacza dawną ewangelicką świątynię. Ma charakterystyczny, zbliżony do owalu kształt, wydłużony ku wschodowi, i widnieje na dziewiętnastowiecznych mapach; zajmuje około 3300 metrów kwadratowych. Granice wyznaczają kamienny mur i dwadzieścia dwa stare dęby, a nekropolię ujmuje ozdobne metalowe ogrodzenie z XIX wieku. Na teren prowadzą dwie bramy, od wschodu i od północnego zachodu. W południowo-wschodnim narożniku, na wysokim kamiennym cokole, stoi krzyż z niemiecką inskrypcją ku czci mieszkańców poległych w pierwszej wojnie światowej. Jan Wild oddaje ją po polsku: „Dla nas. Naszym braciom, którzy tutaj dorośli i polegli w Wojnie Światowej 1914-1918, [będąc] dla nas wiernymi aż do śmierci. J 15,13”. Cokół pomnika otoczony jest kamieniami polnymi. Przy północnej ścianie kościoła zachowały się dwie płyty nagrobne rodziny von Frankenstein, związanej z tutejszymi dobrami: Ottona Johanna Friedricha Frankensteina (1820–1878), który kupił je w 1843 roku, a po ich sprzedaży w 1857 roku pozostał tu jako dzierżawca, oraz jego żony Ulriki z domu Boenke (1818–1885). Jej dzieje w XIX wieku wiążą się z ruchem przebudzeniowym i z wystąpieniem staroluteranów, których Pagel nazywa separatystami. Nie posyłali oni dzieci do szkoły publicznej, bo chcieli je uchronić od obcowania z „dziećmi świata”, a gdy żadne zarządzenia nie pomogły, rząd królewski pozwolił im założyć w Duninowie własną szkołę prywatną — istniała od 1…