Objazda — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Drugi cmentarz w Objeździe (po niemiecku Wobesde) założono w XIX wieku, wtedy gdy zwyczajem epoki zaczęto zakładać miejsca pochówku poza otoczeniem świątyni. Leży w centrum wsi, po przeciwnej stronie drogi niż kościół, za zabudowaniami gospodarskimi i naprzeciwko niego, na wzniesieniu. Założenie obsadzono świerkami, a wejście główne poprowadzono od strony zabudowań wiejskich. Wieś przez stulecia była luterańska, a parafią były dla niej Rowy (Rowe). W spisie powszechnym z 2 grudnia 1895 roku Objazdę zapisano dwoma wierszami, osobno wieś i osobno majątek: gmina wiejska liczyła 391 ewangelików, ani jednego katolika i pięcioro Żydów, obwód dworski — 494 ewangelików i również ani jednego katolika; w 1940 roku wyznanie ewangelickie deklarowali wszyscy mieszkańcy. 🔴 Kiedy przestano tu głosić kazania po kaszubsku, źródła podają rozbieżnie: zestawienie Franza Tetznera o gaśnięciu kaszubskiego języka kościelnego wskazuje przy parafii Rowy rok 1799, tutejsze opracowanie parafialne — czasy około 1830 roku. Cmentarz pozostaje czynny. Po 1945 roku zachował swoją funkcję, a nowe nagrobki stawiano obok dawnych, aż pierwotny układ i zagospodarowanie zanikły; przy porządkowaniu terenu pod nowe pochówki dawne mogiły zlikwidowano. Zachowanych pozostałości pomników jest niewiele, ale świadczą o różnorodności form nagrobków — jest wśród nich żeliwny krzyż z 1876 roku z dodaną później tabliczką z 1919 roku. Wśród grobów z lat sześćdziesiątych ocalało miejsce spoczynku ewangelika Otto Bartza, ryba…