Jasień — cmentarz ewangelicki
Jassen
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- bytowski
- Typ
- Cmentarz
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Jasień, po niemiecku Jassen, do 1945 roku należał do powiatu bytowskiego w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze i był siedzibą parafii ewangelickiej. Cmentarz ewangelicki, datowany na przełom XIX i XX wieku i ujęty w ewidencji zabytków, leży na leśnym wzniesieniu na zachód od drogi do Mrogi Górnej; zachowały się fragmenty kilkunastu nagrobków, między innymi międzywojenna płyta z niemieckimi inskrypcjami. Starszy cmentarz otaczał kościół: inwentarz zabytków z 1938 roku opisuje świątynię jako stojącą na wschód od dworu, na dawnym, stromo opadającym ku południowi cmentarzu. Na cmentarzu przy kościele stał wtedy jeszcze uszkodzony „krzyż kaszubski” — tak, w cudzysłowie, nazwali niemieccy wydawcy inwentarza drewniane krzyże nagrobne tej okolicy, z napisami dawniej malowanymi na ramionach. Jego zdjęcie zamieszczono na tablicy 106 tego wydawnictwa, razem ze zdjęciami trzech takich krzyży z innej wsi powiatu bytowskiego, datowanych na 1866 i 1887 rok. Zachowany szachulcowy kościół wzniesiono w miejscu kaplicy grobowej, którą około 1584 roku zbudował Hans von Wussow; nową świątynię postawił pod koniec XVII wieku Nikolaus Lorenz von Wussow, a na chorągiewce z datą 1699 przetrwał rodowy monogram Wussowów pod koroną. Kościół w Jasieniu nie został odebrany ewangelikom w 1637 roku. Monografia powiatu bytowskiego tłumaczy, że gdy zajmowano świątynie, wolności i dochody oraz przekazywano je Kościołowi katolickiemu, jedynie dwa kościoły — w Jasieniu i w Wielkim Pomysku — jako prywatna wł…
Źródła zewnętrzne
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie) — ewidencja konserwatorska
- Uwe Kerntopf / H. Neumeyer — parafia ewang. Jassen — genealogia/historia parafii
- Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Butow — źródło drukowane
- „Kreis Bütow”, oprac. G. Bronisch, W. Ohle, H. Teichmüller (Die Kunst- und Kulturdenkmäler der Provinz Pommern, t. 1), Stettin 1938 — inwentarz zabytków
- „Specification Wie viel in denen Landen Lauenburg und Bütow Gebohren, Getraut und Gestorben sind, Anno 1719”, Sächsische Landesbibliothek — Staats- und Universitätsbibliothek Dresden, sygn. Hist.Pomm.0007, misc. 24; zestawienie K.-D. Kreplina, 2001 — wykaz urzędowy
- E. Bahr, „Das Amt Bütow und seine Ortschaften um das Jahr 1637”, „Baltische Studien” NF 53/1967, s. 48–61 — opracowanie źródłowe
- „Kirchliches Amtsblatt” konsystorza ewangelickiego prowincji Pomorze, roczniki 1869–1943 — organ urzędowy
- J. Siebke, „Die Gegenreformation im Lande Bütow”, rozprawa doktorska, Uniwersytet w Greifswaldzie, obrona 12 lipca 1939, druk Greifswald (⚠ warstwa faktograficzna oparta na archiwaliach i sprawdzalna; wykładnia „niemiecki = ewangelicki” to program z 1939 roku) — rozprawa naukowa
- P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 31 — źródło drukowane
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1087 — źródło drukowane
- P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 30–31 — źródło drukowane
- „Pommersches Güter-Adressbuch”, wyd. 2, Stettin 1905, s. 102–103 — źródło drukowane
- „Güter-Adressbuch für die Provinz Pommern”, wyd. 3, Leipzig 1911, s. 108–109 — źródło drukowane
- „Parey's Handbuch des Grundbesitzes im Deutschen Reiche”, t. „Pommern”, 1928, s. 31 — źródło drukowane
- „Das Evangelische Pommern”, cz. II: „Behörden, Kirchen, Pfarrstellen, Geistliche, Anstalten und Vereine”, wyd. Evangelischer Pfarrerverein der Provinz Pommern, Stettin 1932, s. 39–40 — źródło drukowane
- E. Müller, Die evangelischen Geistlichen Pommerns, Stettin 1912 — źródło drukowane
- E. Winguth, „Die Verzeichnung der nichtstaatlichen Archive des Kreises Bütow nach dem Stand von 1939/40”, oprac. K.-D. Kreplin, H. T. Porada, D. Schleinert, „Baltische Studien” NF 86/2000, s. 115–143 — inwentarz archiwalny
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.