Łupawa — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Łupawa, do 1945 roku Lupow, była siedzibą dużej parafii ewangelickiej w okręgu kościelnym Słupsk-Stare Miasto. Parafia obejmowała 12 miejscowości, w 1940 roku liczyła 4 184 wiernych, a jej księgi metrykalne sięgały 1743 roku. 📌 Nabożeństwa odprawiano tu długo po kaszubsku. W 1778 roku Johann Bernoulli słyszał w Łupawie kazanie kaszubskie i osobno to podkreślił; rok później Wobeser zaliczył Łupawę do miejsc, gdzie „krótko przedtem” głoszono w mowie, którą nazwał kiepską polszczyzną — Franz Tetzner, zestawiając obie relacje, wyprowadził z nich, że Wobeserowi chodziło o regularne nabożeństwo, a nie o zanik samej mowy. Zachodnią granicę kaszubszczyzny wyznaczały wtedy Budowo, Dobieszewo, Łupawa, Dąbie, Wrzeście i Rowy. 📌 Przez Łupawę biegła też najstarsza droga pocztowa z Gdańska do Słupska: omijała Wejherowo, wchodziła w wzgórza pod Oliwą i szła przez Wyszecino i Łupawę dalej na zachód. Ośrodkiem była ceglana świątynia o murach z drugiej połowy XIII wieku — jedna z trzech najstarszych na Pomorzu Wschodnim — gruntownie przebudowana w stylu rokokowym w 1772 roku, z fundacji generała F.W. von Grumbkow i M.E. Boehna. Lista tutejszych duchownych sięga 1587 roku, gdy urząd objął pochodzący ze Słupska Thomas Holstenius; najdłużej, przez ponad pół wieku, służył tu Jakob Nigrinus, po niemiecku Schwartz, w latach 1634–1690. Do 1945 roku mieszkańcy wsi byli niemal wyłącznie ewangelikami. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku ujął Łupawę dwoma wierszami: w gminie wiejskiej naliczono 315 ew…