Domaradz — cmentarz (ewangelicki)

Z Wikipedii (PL)

Domaradz przez ponad 500 lat pozostawał w rękach rodziny von Zitzewitz i to jej losy wyznaczają dzieje wsi. W 1834 roku Hermann von Zitzewitz wzniósł tu pałac, po którym dziś nie ma śladu, i on najprawdopodobniej wpadł na pomysł założenia rodowego cmentarza. Miejsce wybrał na południe od ówczesnego założenia folwarcznego, na skraju urządzonego założenia leśnego zwanego Schwarzwald, nieopodal jednej z wiejskich szkół. W spisie powszechnym z 2 grudnia 1895 roku Domaradz występuje wyłącznie jako obwód dworski — gminy wiejskiej o tej nazwie spis nie zna, bo cała wieś była majątkiem. Naliczono w niej 211 ewangelików, ani jednego katolika i 7 innych chrześcijan; do kościoła chodzono do Groß Dübsow. Cmentarzy Domaradz miał cztery. Przykościelny założono nieopodal świątyni wzniesionej w 1907 roku; jeszcze w latach dziewięćdziesiątych XX wieku stały na nim mogiły z drewnianymi krzyżami, dziś pozostaje wygrodzony i utrzymany w porządku. We wschodniej części wsi sąsiadują ze sobą dwa dalsze: „stary”, o kształcie wydłużonego prostokąta, z zachowanymi kamiennymi fundamentami ogrodzenia, kamiennymi ramami nagrobków i postumentami pod krzyże, oraz „nowy”, z początku XX wieku, widoczny już tylko dzięki świerkowym nasadzeniom wokół granic. Czwarty jest ten rodowy. W rejestrze zabytków figuruje on jako „teren wzniesienia »Pszeniczna Górka« (cmentarz rodowy ?) z aleją dębową”, objęty wpisem numer A-1981 z 19 listopada 2020 roku wraz z dawną kaplicą ewangelicką z 1907 roku — dziś rzymskokatol…