Domaradz — rodowy cmentarz ewangelicki von Zitzewitzów

Z Wikipedii (PL)

W rejestrze zabytków rodowy cmentarz w Domaradzu figuruje jako „teren wzniesienia »Pszeniczna Górka« (cmentarz rodowy ?) z aleją dębową”, pod numerem A-1981 z 19 listopada 2020 roku, razem z dawną kaplicą ewangelicką z 1907 roku — dziś rzymskokatolickim kościołem filialnym pod wezwaniem świętego Stanisława Kostki — i z cmentarzem przykościelnym. Po grobowcu rodzinnym nie zostało nic; w miejscu centralnym stoi drewniany krzyż. Miejsce wybrano na południe od ówczesnego założenia folwarcznego, na skraju urządzonego lasu zwanego Schwarzwald, nieopodal jednej z wiejskich szkół. Domaradz miał cztery cmentarze. Przykościelny założono nieopodal tej kaplicy; jeszcze w latach dziewięćdziesiątych XX wieku stały na nim mogiły z drewnianymi krzyżami; dziś pozostaje wygrodzony i utrzymany w porządku. We wschodniej części wsi sąsiadują ze sobą dwa dalsze: „stary”, o kształcie wydłużonego prostokąta, z zachowanymi kamiennymi fundamentami ogrodzenia, kamiennymi ramami nagrobków i postumentami pod krzyże, oraz „nowy”, z początku XX wieku, widoczny już tylko dzięki świerkowym nasadzeniom wokół granic. Czwarty to opisywany tu cmentarz rodowy. Domaradz przez ponad 500 lat pozostawał w rękach rodziny von Zitzewitz. W 1784 roku wieś liczyła 22 dymy i miała nauczyciela; należała do parafii w Dobieszewie (Groß-Dübsow) w synodzie słupskim, a jej właściciele współsprawowali patronat nad tamtejszym kościołem. W 1834 roku Hermann von Zitzewitz wzniósł tu pałac, po którym dziś nie ma śladu, a według mon…