Mątowy Małe — cmentarz mennonicki (Klein Montau)

Z Wikipedii (PL)

Mątowy Małe, do 1945 roku Klein Montau, leżą w rdzeniu osadnictwa mennonickiego delty Wisły. Wieś należała do powiatu malborskiego w Prusach Zachodnich, w 1920 roku weszła do Wolnego Miasta Gdańska jako część powiatu Großes Werder, a w latach 1939–1945 znalazła się pod administracją niemiecką. Cmentarz założyli mennonici — wspólnota anabaptystyczna, która na Żuławach miała własne domy modlitwy i własne nekropolie, obok parafii luterańskich i unijnych. Tutejsi ewangelicy należeli do parafii w Wernersdorfie: tak podaje kolumna parafialna spisu powszechnego z 1 grudnia 1885 roku, a Agathon Harnoch wymienia Klein Montau wśród miejscowości okręgu szkolnego tej parafii, liczącego 553 dusze i mającego jeden cmentarz. Sam kościół w Wernersdorfie wzniesiono w 1834 roku, pod patronatem tamtejszych gospodarzy. Ten sam spis pokazuje, jak rozkładały się tu wyznania: na 478 mieszkańców przypadało 337 katolików i 119 ewangelików, a rubryka innych chrześcijan obejmowała 22 osoby — na Żuławach byli to zwykle właśnie mennonici. Cmentarz leży na uboczu, w niewielkim lesie na wschód od wsi, przy granicy z Pogorzałą Wsią, koło drogi z Miłoradza do Piekła. Zachowały się dwie stele, dwa groby w betonowych obramieniach, tablica bez danych i relikty sześciu nagrobków; czytelny pozostał zdobny nagrobek Marii Dÿck (1829–1857) z inskrypcją w piśmie gotyckim. Nekropolia jest nieczynna i przetrwała w stanie szczątkowym. 🟡 Do której gminy mennonickiej należeli tutejsi wierni i jakiego była ona nurtu, poz…