Żurawiec — cmentarz mennonicki

Z Wikipedii (PL)

Cmentarz mennonicki leży na granicy Żurawca i Węgli-Żukowa, na kwadratowej parceli otoczonej rowami melioracyjnymi, po południowej stronie drogi z Węgli do Żurawca. Jest silnie zdewastowany: z drzew obwiedniowych został szpaler południowy, aleję główną wycięto, nagrobki są połamane i rozkradzione. Pozostały fragmenty tumb, wsporniki w formie pni drzew, betonowy krzyż grobu wojennego oraz jeden słup bramy wjazdowej. W ewidencji zabytków cmentarz figuruje pod adresem Węgle-Żukowo, z datowaniem na połowę XIX wieku. Żurawiec, po niemiecku Schwansdorf, leżał wśród Żuław Malborskich i — razem z wybudowaniami Marienburger Laachenhaus i Schwansdorfhöfchen — obejmował 721 hektarów bardzo żyznej ziemi. Parafię w Thiensdorfie ufundowano w czasie, gdy po rozejmie z 1629 roku Żuławy Malborskie pozostały w dyspozycji króla szwedzkiego; kanclerz Axel Oxenstierna powołał ją dokumentem wystawionym w Elblągu. W dokumencie tym wymieniono wśród wsi parafii także Żurawiec. Kościół postawiono po 1636 roku, a gdy podupadł, zgodę na nowy wydano pod warunkiem, że stanie w dobę — zbudowano go w Clementsfähre nad Nogatą, przewieziono nocą i 17 czerwca 1753 roku złożono na miejscu do wieczora. Agathon Harnoch, opisując tę parafię, wymienia domy modlitwy mennonitów w samym Thiensdorfie i w Marchshofie, czyli w Jeziorze i Markusach. Urzędowy spis miejscowości rejencji gdańskiej z 1820 roku notuje w Schwansdorf 258 mieszkańców: 169 luteranów, jednego katolika i 88 mennonitów, a w sąsiednim Schwansdorfhö…