Żurawiec — cmentarz (mennonickie)

Z Wikipedii (PL)

Żurawiec, po niemiecku Schwansdorf, był wsią wyraźnie ewangelicką: spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku naliczył tu 323 mieszkańców, wśród nich 208 ewangelików i tylko 15 katolików. Do tego 99 osób zapisano w rubryce innych chrześcijan, a jedną w rubryce wyznania mojżeszowego. Ci „inni chrześcijanie” to tutejsi mennonici — Agathon Harnoch, opisując parafię Thiensdorf, do której Żurawiec należał, wymienia ich domy modlitwy w samym Thiensdorfie i w Marchshofie, czyli w Jeziorze i Markusach. Katolicy chodzili do Thiergarthu. Cmentarz mennonicki leży na granicy Żurawca i Węgli-Żukowa, na kwadratowej parceli otoczonej rowami melioracyjnymi, po południowej stronie drogi z Węgli do Żurawca. Jest silnie zdewastowany: z drzew obwiedniowych został tylko szpaler południowy, aleję główną wycięto, nagrobki są połamane i rozkradzione. Pozostały fragmenty tumb, wsporniki w formie pni drzew, betonowy krzyż grobu wojennego oraz jeden słup bramy wjazdowej. W ewidencji zabytków cmentarz figuruje pod adresem Węgle-Żukowo, z datowaniem na połowę XIX wieku. *Źródła: Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, na podstawie spisu powszechnego z 1 grudnia 1885 roku, oprac. Königliches statistisches Bureau; A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Nidzica 1890, s. 429; wojewódzka i gminna ewidencja zabytków; karty ewidencyjne Narodowego Instytutu Dziedzictwa.*