Rozgart — zespół mennonicki: dom modlitwy, dzwonnica, cmentarz (Preußisch Rosengart)
Preußisch Rosengart
- Rok powstania
- 1890
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- elbląski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- mennonicka
Z Wikipedii (PL)
Rozgart, do 1945 roku Preußisch Rosengart, leży w powiecie elbląskim, w gminie Gronowo Elbląskie, nad rzeką Tują (po niemiecku Thiene); przed pierwszą wojną światową należał do powiatu malborskiego. Prawo chełmińskie nadali wsi Krzyżacy w 1355 roku — akt lokacyjny wystawił komtur dzierzgoński Konrad von Braunschweig. W 1641 roku stał tu kościół katolicki, należący do archiprezbiteratu kiszporskiego, czyli dzierzgońskiego. Według Piotra Bireckiego, który opiera się na pracach Józefczyka, w czasie potopu szwedzkiego kościół w Rozgarcie rozebrano, a jego naczynia liturgiczne zastawiono u kupców elbląskich. W 1869 roku urzędowy podręcznik rejencji gdańskiej opisywał Rozgart jako wieś na prawie chełmińskim, lokowaną przywilejem z 1355 roku, z 26 wolnymi gospodarstwami chełmińskimi i siedmioma zagrodami chałupniczymi. Notował tu 44 budynki mieszkalne i 390 mieszkańców, w tym 203 ewangelików, 84 katolików i 96 mennonitów. Ewangelicy należeli do parafii w Stalewie; katolicy — do parafii w Tyrgardzie; miejscowość miała własny okręg szkolny. Podręcznik wymieniał tu też parowy młyn odwadniający. Spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku naliczył w 55 domach mieszkalnych i 76 gospodarstwach domowych 367 osób: 188 ewangelików, 76 katolików i 103 innych chrześcijan. Wieś miała wtedy 648 hektarów, z czego 329 hektarów roli i 277 hektarów łąk. Szkoła ewangelicka liczyła w 1887 roku 69 dzieci. Ewangelicy należeli wówczas do parafii w Stalewie. Powódź z 1888 roku zniszczyła dom modlitwy mennoni…
Źródła zewnętrzne
- Kwerenda internetowa atlasu z 18 czerwca 2026 roku — kwerenda webowa
- Thiensdorf and Preußisch Rosengart Mennonite Church — GAMEO [kopia archiwalna 2005-11-26] — audyt workflow
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902 — źródło drukowane
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen: auf Grund der Materialien der Volkszählung vom 1. Dezember 1885 und anderer amtlicher Quellen — źródło drukowane
- Państwowy rejestr nazw geograficznych — Główny Urząd Geodezji i Kartografii, usługa wyszukiwania miejscowości — źródło drukowane
- Messtischblatt 1:25 000, arkusz 1981 Posilge, wydanie 1906 — źródło drukowane
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku — źródło drukowane
- Agathon Harnoch, Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen, Neidenburg 1890 — źródło drukowane
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 157, pozycja 115 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 37 — źródło drukowane
- A. Paprot, „Losy ewangelickich i mennonickich cmentarzy na Żuławach Elbląskich”, w: „Krajobraz kulturowy i społeczny Żuław Elbląskich”, red. A. W. Brzezińska, U. Wróblewska, P. Szwiec, wyd. I, ISBN 978-83-88400-63-6, s. 37–46 (badania terenowe z lipca 2010 roku) — artykuł naukowy
- P. Birecki, „Konflikty o kościoły pomiędzy katolikami a protestantami w Prusach Królewskich i Książęcych w I połowie XVII wieku”, „Studia Elbląskie” XXI, 2020, s. 16 — artykuł naukowy
- W. Z. Łyjak, „Katalog reklamowy firmy organmistrzowskiej »August Terletzki« z Elbląga (1857–1908)”, „Komunikaty Mazursko-Warmińskie” 1999, nr 1, s. 55 — artykuł naukowy
- M. Koperska-Kośmicka, „Zanikanie. Cmentarze mennonickie w przestrzeni kulturowej Żuław”, „Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego” 22, 2013, s. 61 — artykuł naukowy
- Robert Ziemiański, „Duszpasterstwo protestanckie na terenach obecnej diecezji elbląskiej w latach 1945–1999”, „Studia Elbląskie” II, 2000, s. 191 — artykuł naukowy
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.