Tywęzy — cmentarz ewangelicki

Z Wikipedii (PL)

Tywęzy, po niemiecku Tiefensee, leżały w powiecie sztumskim, nad jeziorem, z którego struga płynie do Dzierzgoni, około trzech czwartych mili od Dzierzgonia; dziś należą do gminy Dzierzgoń. *Słownik geograficzny* liczy tu 2279 mórg obszaru i 91 budynków, a szkołę wskazuje na miejscu. Własnej świątyni ewangelicy w Tywęzach nie mieli; pozostał po nich cmentarz założony pod koniec XIX wieku, ujęty w gminnej ewidencji zabytków pod pozycją 317. Studium uwarunkowań miasta i gminy Dzierzgoń zalicza go do pięciu cmentarzy ewangelickich gminy i wskazuje do wpisu do rejestru zabytków (tabela numer 4, pozycja 29). Od 1945 roku cmentarz jest nieczynny. Felix Hassenstein w dziejach parafii z 1892 roku wymienia w Tywęzach wiejski cmentarz ewangelicki. W 1868 roku urzędowy podręcznik rejencji kwidzyńskiej opisywał *Tiefensee* jako wieś. Notował tu 48 domów mieszkalnych i 453 mieszkańców, w tym 235 ewangelików i 218 katolików. W tym samym podręczniku zapisano, że miejscowość miała własny okręg szkolny. *Słownik* notuje 235 ewangelików i 218 katolików. Spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku zastał tu 380 mieszkańców — 182 mężczyzn i 198 kobiet — w 47 domach i 89 gospodarstwach. W tej liczbie było 185 ewangelików i 195 katolików. Ewangelicy i katolicy należeli do parafii w Dzierzgoniu; tamtejsza parafia ewangelicka liczyła według Agathona Harnocha 4240 dusz. Według wykazu Maxa Bära ewangelickie księgi metrykalne Dzierzgonia obejmują chrzty od 1669 roku i śluby od 1671 roku. *Słownik geografi…