Wandowo — cmentarz ewangelicki
Wandau
- Powiat
- kwidzyński
- Typ
- Cmentarz
- Denominacja
- ewangelickie
Z Wikipedii (PL)
Wandowo, po niemiecku Wandau, leży w gminie Gardeja, w powiecie kwidzyńskim. Cmentarz ewangelicki zajmuje wzniesienie na zachodnim krańcu wsi, po północnej stronie drogi do Krzykosów, na działce numer 64. Gminny program opieki nad zabytkami gminy Gardeja na lata 2020–2023 wymienia nieczynny cmentarz ewangelicki z pierwszej połowy XIX wieku, położony na zachodnim krańcu wsi, na wzniesieniu po północnej stronie drogi do Krzykos. W programie cmentarz jest opisany jako czytelny w terenie, zarośnięty, zaniedbany i zachowany szczątkowo. *Słownik geograficzny* podaje, że w dokumencie z 1396 roku wieś zapisano jako Wandofen, i dodaje, że założył ją zapewne Jan Stango. W latach dziewięćdziesiątych XIX wieku *Słownik geograficzny* (tom z 1892 roku) opisywał Wandowo, po niemiecku *Wandau*, jako wieś wraz z wybudowaniami w powiecie kwidzyńskim. Hasło przywołuje też topografię Goldbecka z 1789 roku, w której Wandowo figuruje jako wieś szlachecka licząca 21 dymów. Wieś obejmowała 326 hektarów, z tego 274 hektary roli ornej, 29 hektarów łąk i cztery hektary lasu; w 1885 roku stały tu 52 domy i liczono 64 dymy. Na miejscu działały agentura pocztowa i szkoła ewangelicka, a stacją pocztową była Nowa Wioska. Kościół w Trumiejach pochodzi z czasów katolickich i mówiono, że stał tu wcześniej klasztor. Jest to budowla orientowana, wzniesiona w stylu gotyckim, murowana z kamienia, z kamienną wieżą, której hełm przebudowano w 1873 roku. Duchownych w Trumiejach wymienia się od 1554 roku, kiedy na s…
Źródła zewnętrzne
- Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Gdańsku, wojewódzka ewidencja zabytków, arkusz gminy Gardeja, stan 29 VIII 2026, poz. 375
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XII, hasło Wandowo — źródło drukowane
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 XII 1885, Kreis Marienwerder — źródło drukowane
- L. Rhesa, „Kurzgefaßte Nachrichten von allen seit der Reformation an den evangelischen Kirchen in Westpreußen angestellten Predigern”, Königsberg 1834 — wykaz duchownych
- D. Lange, „Geographisches Ortsregister Ostpreußen”, 2005 — karta miejscowości Wandau (Bildarchiv Ostpreußen) — opracowanie historyczne
- Gminny Program Opieki nad Zabytkami Gminy Gardeja na lata 2020–2023, uchwała nr XXII/146/2020 z 28 października 2020 roku, Dz. Urz. Woj. Pomorskiego 2020, poz. 4865, s. 75, tab. 4, lp. 26 — program opieki nad zabytkami
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 72 — źródło drukowane
- Erich Wernicke, „Kreis Marienwerder. Aus der Geschichte des Landkreises bis zum 19. Jahrhundert”, Hamburg 1979 (Sonderschrift 42), s. 78 — źródło drukowane
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.