Nebrowo Wielkie — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Nebrowo Wielkie — po niemiecku Groß Nebrau, w najstarszych dokumentach Ebere — leży nad Wisłą, naprzeciw Nowego, w gminie Sadlinki i powiecie kwidzyńskim. Jan z Nebrowa występuje jako świadek już w 1303 roku. W 1396 roku, 5 lutego, w dzień świętej Agaty, biskup pomezański Jan nadał wsi cztery włóki łąk na prawie chełmińskim; czynsz miał wynosić 150 korcy owsa i być płacony 16 października, w dzień świętego Galla. Dokument wystawiono w Prabutach. Półtora wieku później, w 1547 roku, biskup pomezański Speratus sprzedał tutejsze sołectwo, obejmujące trzy włóki, Szymonowi Kuschowi za 90 grzywien. Nebrowo Wielkie było własną parafią ewangelicką, i to jej dzieje nadają temu miejscu rangę. Kościół, który stanął tu jako ostatni, był z rzędu czwarty. Najstarszy, jeszcze przedreformacyjny, stał na starym cmentarzu, który do końca XIX wieku pozostawał w użyciu i krył w ziemi sporo dawnego muru; 🔴 rozebrano go w 1550 albo w 1570 roku — źródła podają obie daty. Drugi zbudowano tuż przy wale wiślanym i spłonął razem z plebanią w 1624 roku. Trzeci, szachulcowy, trzeba było rozebrać w 1746 roku, bo groził zawaleniem, a w 1749 stanął obecny, patronatu królewskiego: murowany wraz z wieżą, której hełm zrobiono z drewna i pokryto cynkiem. Były w nim dwa dzwony, organy o jedenastu głosach, rzeźbiony ołtarz z amboną w jednej całości i portret miejscowego duchownego Bitterlanda. Nabożeństwa odprawiano po niemiecku, a ewangelickiego duchownego wieś miała nieprzerwanie od 1586 roku. Parafia obejmował…