Dubiel — cmentarz ewangelicki
Dubiel
- Powiat
- kwidzyński
- Typ
- Cmentarz
- Denominacja
- ewangelickie
Z Wikipedii (PL)
Dubiel (po niemiecku Groß Dubiel) w gminie Kwidzyn ma cmentarz ewangelicki w zachodniej części wsi, po południowej stronie drogi z Brachlewa do Licza, na działce numer 118. Ewidencja konserwatorska datuje go na lata trzydzieste XX wieku. Program Opieki nad Zabytkami Gminy Kwidzyn na lata 2023–2026 podaje, że zachowały się nieliczne historyczne nagrobki (najstarszy z 1943), starodrzew w alei i na granicy oraz fragmenty bramy. Według programu układ kompozycyjny podkreśla lipowa aleja główna. W 1978 roku cmentarz zamknięto, a nagrobki są według programu zniszczone. Wykaz duchownych Ludwiga Rhesy z 1834 roku otwiera przy katedrze w Kwidzynie Simon Klein, określony jako „uczeń Lutra”, który w czasie Reformacji pierwszy głosił tu — jak zapisano — czyste Słowo Boże według Pisma Świętego. Po nim urząd miał sprawować około 1537 roku Hans von Sadatz. Diakonów niemieckich wymienia się od 1586 roku, a od 1560 roku katedra miała też osobnego diakona dla wiernych mówiących po polsku — urząd ten trwał nieprzerwanie do czasów Rhesy. Według Ericha Wernickego w chwili przyłączenia tych ziem do monarchii pruskiej w 1772 roku ewangelicy z miejscowości późniejszego urzędu szkolnego Weißhof należeli, jak od dawna, do kościoła w Kwidzynie — z jedynym wyjątkiem Zandersweide, które należało do bliższego kościoła w Gniewie — a katolicy do parafii w Tychnowach. Według pruskich ksiąg hipotecznych Dubiel należał do Elżbiety Trzebuchowskiej z Kretkowskich i jej spadkobierców, od 1753 roku do Zygmunta Kr…
Źródła zewnętrzne
- Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Gdańsku, wojewódzka ewidencja zabytków, arkusz gminy Kwidzyn, stan 29 VIII 2026, poz. 51
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 XII 1885, Kreis Marienwerder — źródło drukowane
- L. Rhesa, „Kurzgefaßte Nachrichten von allen seit der Reformation an den evangelischen Kirchen in Westpreußen angestellten Predigern”, Königsberg 1834 — wykaz duchownych
- M. Bär, „Der Adel und der adlige Grundbesitz in Polnisch-Preußen zur Zeit der preußischen Besitzergreifung”, Leipzig 1911, nr 14 (s. 1–2), nr 1076 (s. 45) — źródło drukowane
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902, t. II, hasło Dubiel — źródło drukowane
- Program Opieki nad Zabytkami Gminy Kwidzyn na lata 2023–2026, uchwała nr XLIX/342/23 z 31 maja 2023 roku, Dz. Urz. Woj. Pomorskiego 2023, poz. 3041, s. 85 — program opieki nad zabytkami
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 69 — źródło drukowane
- E. Wernicke, „Tiefenau. Eine heimatliche Studie”, „Zeitschrift des historischen Vereins für den Regierungsbezirk Westpreußen”, dodatek do z. 64, Marienwerder 1926, s. 21–22, 61 — monografia
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.