Gilwa Mała — cmentarz ewangelicki w lesie przy polnej drodze (działka 307/1)
Gilwe
- Powiat
- kwidzyński
- Typ
- Cmentarz
- Denominacja
- ewangelickie
Z Wikipedii (PL)
Cmentarz leży w lesie między Gilwą Małą a Gilwą Wielką, przy polnej drodze, na działce numer 307/1 w obrębie Paczkowo, w gminie Kwidzyn. Wojewódzka ewidencja zabytków datuje go na drugą połowę XIX wieku. Karta cmentarza z marca 1988 roku odnotowuje, że „Zachowały się nieliczne nagrobki /obudowy/ z inskrypcjami lub bez, słupki w formie ściętych pni drzew bez tablic inskrypcyjnych”. Czytelny był wtedy kształt i granice wydłużonej, prostokątnej działki, obsadzonej dębami i lipami, a układ kwater uległ silnemu zatarciu; najstarszy zachowany nagrobek pochodził z 1915 roku, muru ani bramy nie było. Gilwa Mała, po niemiecku Klein Gilwe, była w pruskich spisach powszechnych osadą w obrębie gminy Gilwe A; obok niej spisy ujmują osobno gminę Gilwe B i przypisują obu różne parafie ewangelickie. W źródłach nie znaleziono, do której z osad, Gilwe A czy Gilwe B, należał ten cmentarz; wojewódzka ewidencja zabytków wiąże oba cmentarze Gilwy z Gilwą Małą. W 1868 roku urzędowy podręcznik rejencji kwidzyńskiej opisywał *Klein Gilwe* jako wieś. Notował tu 25 domów mieszkalnych i 260 mieszkańców, w tym 251 ewangelików i dziewięciu katolików. W tym samym podręczniku zapisano, że katolicy należeli do parafii w Kwidzynie, a dzieci do okręgu szkolnego *Gilwe B*. W spisie z 1 grudnia 1885 roku Gilwe A liczyła 429 mieszkańców, w tym 420 ewangelików i dziewięciu katolików, Gilwe B — 130 mieszkańców, wszystkich wyznania ewangelickiego. Ewangelicy z Gilwe A należeli wtedy do parafii w Groß Bellschwitz,…
Źródła zewnętrzne
- Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Gdańsku, wojewódzka ewidencja zabytków, arkusz gminy Kwidzyn, stan 29 VIII 2026, poz. 53
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, na podstawie spisu powszechnego z 1 grudnia 1885 roku, oprac. Königliches statistisches Bureau — spis urzędowy
- Gemeindelexikon für die Regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln, zeszyt III: Regierungsbezirk Marienwerder, Berlin 1912 (spis powszechny z 1 grudnia 1910 roku) — spis urzędowy
- Wojewódzka ewidencja zabytków województwa pomorskiego — źródło drukowane
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 533 i 539–540 — statystyka kościelna
- Program Opieki nad Zabytkami Gminy Kwidzyn na lata 2023–2026, uchwała nr XLIX/342/23 z 31 maja 2023 roku, Dz. Urz. Woj. Pomorskiego 2023, poz. 3041, s. 85 — program opieki nad zabytkami
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 73 — źródło drukowane
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.