Gilwa Mała — cmentarz ewangelicki w lesie na wzgórzu (działka 306/4)
Klein Gilwe
- Powiat
- kwidzyński
- Typ
- Cmentarz
- Denominacja
- ewangelickie
Z Wikipedii (PL)
Cmentarz leży w lesie, na wzgórzu, między Gilwą Małą a Gilwą Wielką, na północny wschód od Gilwy Wielkiej, na działce numer 306/4 w obrębie Paczkowo, w gminie Kwidzyn. Wojewódzka ewidencja zabytków datuje go na drugą połowę XIX wieku. Kościół w Neudörfchen ufundował w 1624 roku Wolff Friedrich, baron na Heydeck, dziedzic Neuhofu, Cremitten i Neudörfchen. Własnego duchownego zbór miał od 1669 roku, a w 1813 roku świątynia stała się filią kościoła w Trumiejach; nabożeństwa odprawiano w niej co trzecią niedzielę, do 1778 roku także po polsku. Dzisiejszy murowany kościół wzniesiono w 1845 roku, wieżę w 1849; ma dwa dzwony i organy o siedmiu głosach, a przed ołtarzem leży płyta nagrobna Friedricha von der Gröbena. Gilwa Mała to dawne Klein Gilwe. W 1868 roku urzędowy podręcznik rejencji kwidzyńskiej opisywał Klein Gilwe jako wieś. Notował tu 25 domów mieszkalnych i 260 mieszkańców, w tym 251 ewangelików i dziewięciu katolików. Ewangelicy należeli do parafii Belschwitz; katolicy — do parafii w Kwidzynie; dzieci należały do okręgu szkolnego Gilwe B. W pruskich spisach powszechnych Gilwa Mała nie była osobną gminą, lecz osadą w obrębie wsi Gilwe A, czyli dzisiejszej Gilwy: w 1885 roku stały w niej 24 budynki mieszkalne i mieszkało 175 osób, w 1905 roku — 25 budynków i 138 osób. Obok spisy ujmują osobno mniejszą osadę Gilwe B, leżącą około kilometra na południe od Gilwy, którą opuszczono przed 1945 rokiem. W spisie z 1 grudnia 1885 roku większa Gilwe A liczyła 429 mieszkańców, w ty…
Źródła zewnętrzne
- Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Gdańsku, wojewódzka ewidencja zabytków, arkusz gminy Kwidzyn, stan 29 VIII 2026, poz. 54
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, na podstawie spisu powszechnego z 1 grudnia 1885 roku, oprac. Königliches statistisches Bureau — spis urzędowy
- Gemeindelexikon für die Regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln, zeszyt III: Regierungsbezirk Marienwerder, Berlin 1912 (spis powszechny z 1 grudnia 1910 roku) — spis urzędowy
- Wojewódzka ewidencja zabytków województwa pomorskiego — źródło drukowane
- L. Rhesa, „Kurzgefaßte Nachrichten von allen seit der Reformation an den evangelischen Kirchen in Westpreußen angestellten Predigern”, Königsberg 1834 — wykaz duchownych
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 533 i 539–540 — statystyka kościelna
- D. Lange, „Geographisches Ortsregister Ostpreußen”, 2005 — karta miejscowości Klein Gilwe (Bildarchiv Ostpreußen) — opracowanie historyczne
- D. Lange, „Geographisches Ortsregister Ostpreußen”, 2005 — karty miejscowości Gilwe i Gilwe B (Bildarchiv Ostpreußen) — opracowanie historyczne
- Program Opieki nad Zabytkami Gminy Kwidzyn na lata 2023–2026, uchwała nr XLIX/342/23 z 31 maja 2023 roku, Dz. Urz. Woj. Pomorskiego 2023, poz. 3041, s. 85 — program opieki nad zabytkami
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 73 — źródło drukowane
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.