Kałdowo — cmentarz ewangelicki
Kaltenhof
- Powiat
- kwidzyński
- Typ
- Cmentarz
- Denominacja
- ewangelickie
Z Wikipedii (PL)
Kałdowo leży w gminie Prabuty, w powiecie kwidzyńskim. Wojewódzka ewidencja zabytków notuje tu cmentarz ewangelicki, bez datowania. Niemiecka nazwa wsi brzmiała Kaltenhof. Pierwszym duchownym ewangelickim Prabut był Laurentius Morgenstern, którego Marcin Luter wysłał ze Słupska do Prus, a biskup pomezański Erhard von Queis ordynował tu około 1524 roku; w 1543 roku Morgenstern przeniósł się do Pasłęka. Ewangelicy z Prabut mieli dwa kościoły: duży, zwany niemieckim, i mały, zwany polskim, bo dawniej głoszono w nim kazania po polsku. Mniejsza świątynia spłonęła w 1722 roku i została odbudowana rok później kosztem króla Fryderyka Wilhelma I. W 1871 roku odnowił ją własnym sumptem, za 210 talarów, pan von Francius na Kaltenhofie, czyli właściciel tutejszego majątku. W 1868 roku urzędowy podręcznik rejencji kwidzyńskiej opisywał *Kaltenhof* jako majątek. Notował tu siedem domów mieszkalnych i 72 mieszkańców, w tym 57 ewangelików i 15 katolików. Ewangelicy należeli do parafii *Riesenburg*; katolicy — do parafii *Schönwiese*; dzieci należały do okręgu szkolnego *Scheipnitz*. W 1882 roku *Słownik geograficzny* opisywał *Kaltenhof* jako dobra w powiecie suskim, „w okolicy nieco lesistej i bagnistej, blisko jeziora i powiatu kwidzyńskiego”. Słownik podaje 826 mórg obszaru, 17 budynków, siedem domów mieszkalnych, piętnastu katolików i 57 ewangelików; szkoła była w Sypanicy, poczta w Prabutach. Spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku wykazuje Kaltenhof jako obszar dworski powiatu suskieg…
Źródła zewnętrzne
- Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Gdańsku, wojewódzka ewidencja zabytków, arkusz gminy Prabuty, stan 29 VIII 2026, poz. 26
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902 — źródło drukowane
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, na podstawie spisu powszechnego z 1 grudnia 1885 roku, oprac. Königliches statistisches Bureau — spis urzędowy
- Gemeindelexikon für die Regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln, zeszyt III: Regierungsbezirk Marienwerder, Berlin 1912 (spis powszechny z 1 grudnia 1910 roku) — spis urzędowy
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 533 i 539–540 — statystyka kościelna
- L. Rhesa, „Kurzgefaßte Nachrichten von allen seit der Reformation an den evangelischen Kirchen in Westpreußen angestellten Predigern”, Königsberg 1834 — wykaz duchownych
- Wojewódzka ewidencja zabytków województwa pomorskiego — źródło drukowane
- Program Opieki nad Zabytkami Gminy Prabuty na lata 2023–2026, uchwała nr LXIII/411/2023 z 22 lutego 2023 roku, Dz. Urz. Woj. Pomorskiego 2023, poz. 1290, s. 35, poz. 9 — program opieki nad zabytkami
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 76 — źródło drukowane
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.