Prabuty — kościół ewangelicki
Riesenburg
- Rok powstania
- 1378
- Powiat
- kwidzyński
- Typ
- Kościół
- Denominacja
- ewangelickie
Z Wikipedii (PL)
Przy ulicy Zamkowej w Prabutach, po niemiecku Riesenburg, stoi mały kościół zwany polskim — druga, obok wielkiej fary, świątynia ewangelickiego probostwa w mieście. Położenie obiektu podano w przybliżeniu. Urzędowy rejestr zabytków województwa pomorskiego prowadzi go jako kościół „polski”, datowany na lata 1378–1409, wiek osiemnasty i rok 1871, pod numerem A-85 z 19 grudnia 1957 roku. Według Słownika geograficznego Królestwa Polskiego (tom IX, 1888) mały kościół w Prabutach, po niemiecku Riesenburg, nazywano także bernardyńskim (Bernhardiner albo kleine Kirche), a dawniej kościołem pod zamkiem (Kirche unter dem Schlosse); w 1789 roku odprawiano w nim nabożeństwo polskie, a biskup Jan IV (1480–1501) podarował go karmelitom w Gdańsku. Agathon Harnoch opisał w 1890 roku budowlę wzniesioną w stylu romańskim, ze smukłą sześcioboczną wieżyczką bez dzwonów na zachodnim szczycie; szczyt wystający ponad dach kościoła był ażurowy i opatrzony wieżyczkami, ołtarz z amboną tworzyły jedną całość, organy miały siedem głosów, a strop i chór pokrywały obrazy. Na jednym końcu stropu widniała łacińska inskrypcja o początkach kultu w tym miejscu, druga zaś, nad ołtarzem i amboną, głosiła, że mała świątynia spłonęła w 1722 roku i została odbudowana rok później kosztem króla Fryderyka Wilhelma I. W 1871 roku kościółek odnowił pan von Francius z Kaltenhof za 210 talarów. Według łacińskiej inskrypcji na jednym końcu stropu podwaliny pod kult w tym miejscu położyła Regula Bernhardi. Według Bernhard…
Źródła zewnętrzne
- Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Gdańsku, wojewódzka ewidencja zabytków, arkusz gminy Prabuty, stan 29 VIII 2026, poz. -
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 XII 1885, Kreis Rosenberg — źródło drukowane
- M. Bär, „Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen”, Danzig 1908 — wykaz ksiąg metrykalnych
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 527, 528 — źródło drukowane
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. IX, hasło „Prabuty” — źródło drukowane
- Program Opieki nad Zabytkami Gminy Prabuty na lata 2023–2026, uchwała nr LXIII/411/2023 z 22 lutego 2023 roku, Dz. Urz. Woj. Pomorskiego 2023, poz. 1290, s. 57, 75 i 92 — program opieki nad zabytkami
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 76 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 4, s. 1124 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 3, s. 710, 859; t. 4, s. 1031, 1081, 1124; t. 5, s. 1354, 1380, 1522 — źródło drukowane
- Bernhard Schmid, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Rosenberg” (Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreußen, z. 12), Gdańsk 1906, s. 190–193 — monografia
- Ludwig Rhesa, „Kurzgefaßte Nachrichten von allen seit der Reformation an den evangelischen Kirchen in Westpreußen angestellten Predigern”, Königsberg 1834, s. 240–244 — wykaz duchownych
- Evangelisches Zentralarchiv in Berlin, sygn. EZA 7397, księga drugiej posady duchownego w Prabutach (gmina wiejska) („Sonstige Verzeichnisse 1754”), karta tytułowa diakona Boretiusa, skan 2, dostęp przez portal Archion (27104) — źródło archiwalne
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.