Karpiny — cmentarz ewangelicki przy ulicy Grudziądzkiej (działka 44)
Treugenkohl
- Powiat
- kwidzyński
- Typ
- Cmentarz
- Denominacja
- ewangelickie
Z Wikipedii (PL)
Cmentarz w Karpinach leży przy ulicy Grudziądzkiej, na działce 44, tuż obok drogi wojewódzkiej numer 532. Ewidencja konserwatorska opisuje go jako dawny cmentarz ewangelicki, bez datowania i bez podania powierzchni. W Karpinach jest drugi dawny cmentarz ewangelicki, na działce 142, na terenie leśnym po drugiej stronie tej samej drogi. Urzędowy rejestr zabytków żadnego z nich nie zna. Karta cmentarza z 1987 roku ocenia jego stan słowami: „nagrobki znacznie zniszczone zachowane w niewielkiej liczbie, drzewostan częściowo przetrzebiony, zarośnięty samosiewami”. Założenie o powierzchni około trzydziestu jeden arów leżało na płaskim terenie, bez muru ogrodzeniowego i bramy. W układzie był to prostokąt przedzielony aleją główną na dwie kwatery. Zachowało się wtedy około dwudziestu czterech nagrobków i około dwudziestu mogił z pierwszej połowy dwudziestego wieku. W 1987 roku najstarszy zachowany nagrobek pochodził z początku dwudziestego wieku. Karpiny nazywały się przed wojną Treugenkohl i leżą w gminie Sadlinki, w powiecie kwidzyńskim. Według pruskiej topografii Goldbecka z końca XVIII wieku liczono w Treugenkohl 31 dymów. Słownik geograficzny opisuje je jako wieś w Pomezanii, z pocztą w Sadlinkach, o obszarze 359 hektarów, z czego 180 przypadało na rolę orną, siedem na łąki, a cztery na las. Stały tu 53 domy, a w nich 60 dymów; szkoła we wsi była ewangelicka. W 1868 roku urzędowy podręcznik rejencji kwidzyńskiej opisywał *Treugenkohl* jako wieś. Notował tu 46 domów mieszkalnyc…
Źródła zewnętrzne
- Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Gdańsku, wojewódzka ewidencja zabytków, arkusz gminy Sadlinki, stan 29 VIII 2026, poz. 114
- Wojewódzka ewidencja zabytków województwa pomorskiego — źródło drukowane
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902 — źródło drukowane
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen. Auf Grund der Materialien der Volkszählung vom 1. Dezember 1885, Berlin 1887 — powiat Marienwerder, gmina wiejska Treugenkohl — spis urzędowy
- Gemeindelexikon für die Regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln, zeszyt III: Regierungsbezirk Marienwerder, Berlin 1912 (spis powszechny z 1 grudnia 1910 roku) — spis urzędowy
- Rejestr zabytków nieruchomych województwa pomorskiego, Narodowy Instytut Dziedzictwa, stan na 30 czerwca 2026 roku — źródło drukowane
- Program Opieki nad Zabytkami Gminy Sadlinki na lata 2024–2027, uchwała nr IV/28/2024 z 13 sierpnia 2024 roku, Dz. Urz. Woj. Pomorskiego 2024, poz. 3746, s. 49 — program opieki nad zabytkami
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 68 — źródło drukowane
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.