Człuchów — cmentarz na przedzamczu warowni (ewangelicki)

Z Wikipedii (PL)

Gdy nowe prawo grobowe zamknęło przed parafią człuchowską cmentarz przy kościele świętej Katarzyny, trzeba było szukać miejsca poza zabudową. Wybór padł na sad pocztyliona Kohla, położony na trzecim przedzamczu człuchowskiej warowni. Kosztował 420 talarów, a kupno doszło do skutku wiosną 1842 roku. Wyrównaniem terenu i zasypaniem części fosy zajął się drogomistrz Redman. Zgodę na chowanie zmarłych parafia otrzymała pod koniec 1842 roku. Cmentarz służył do lutego 1945 roku parafii, która w okresie międzywojennym liczyła około 6500 wiernych. Po pierwszej wojnie światowej powiat człuchowski liczył 35 000 ewangelików, blisko 61 procent mieszkańców. W latach trzydziestych w powiecie człuchowskim działało 14 parafii i tyleż filiałów. Zdjęcie z 1942 roku pokazuje uporządkowane kwatery na wzgórzu zamkowym. Po zakończeniu wojny ewangelicyzm człuchowski zszedł do podziemia — nabożeństwa luterańskie zalegalizowano w 1952 roku, kiedy władze wojewódzkie w Koszalinie zezwoliły na odprawianie ich w wiejskim kościele w Gockowie oraz w kościele zamkowym w Człuchowie. Cmentarz tymczasem ulegał stopniowej dewastacji, a w 1973 roku został zniwelowany. Z terenu wykarczowano wtedy krzewy i usunięto resztki płyt i symboli nagrobnych. Na części terenu urządzono ogródek jordanowski — miejsce rekreacji i zabaw dla dzieci. W czerwcu 1998 roku, z inicjatywy burmistrza Aleksandra Sugiera, postawiono tu kamień z wmontowaną tablicą informującą, że było to miejsce pochówku ewangelików. Spis ksiąg metryk…