Pruszcz Gdański — kościół Podwyższenia Krzyża Świętego

Z Wikipedii (PL)

Gotycki, ceglany kościół w Pruszczu Gdańskim (Praust) pochodzi z połowy XIV wieku. W przywileju lokacyjnym wsi, wydanym przez komtura gdańskiego Ludekego von Essen, zastrzeżono, że Praust ma mieć kościół i uposażenie plebana. Świątynia płonęła w 1433 roku podczas najazdu husytów, ucierpiała 30 kwietnia 1460 roku przy zdobyciu wsi przez wojska Zakonu, a 6 września 1577 roku została podpalona przez wycofujące się wojska polskie w wojnie Gdańska ze Stefanem Batorym. W 1578 roku odbudowano ją na murach obwodowych z czasów krzyżackich, zachowując dawną formę; z tego roku pochodzi renesansowa ambona. Naprawy prowadzono w latach 1677–1680 (mury, drewniana część wieży, ławki, tarcze zegarowe) oraz w 1831 i 1936 roku. Od czasów Reformacji do 1944 roku kościół był świątynią ewangelicką — katolickie sprawozdania wizytacyjne z lat 1583, 1598 i 1749 odnotowują go jako kościół „heretycki i sprofanowany”. Parafia była samodzielna; około 1600 roku przyłączono do niej wsie Cieplewo (Zipplau) i Rostowo (Rostau), później także dalsze. Miejscowość należała do Kreis Danziger Höhe (rejencja gdańska), a w latach 1920–1939 do Wolnego Miasta Gdańska. W 1945 roku kościół przejęli katolicy: od 1948 roku jako filialny, a od 1980 roku jako kościół parafialny pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego. Otaczający go cmentarz ewangelicki zlikwidowano — nagrobki usunięto, a teren przeznaczono na parking i zieleń. Zachowały się brama cmentarna z 1648 roku z inskrypcją z Psalmu 39 oraz ogrodzenie z bramą z 18…