Bytów — kościół ewangelicki na wzgórzu (kaszubski, dawniej świętego Jerzego)

Z Wikipedii (PL)

Bytów — po niemiecku Bütow — leżał w powiecie bytowskim, w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze, w ziemi lęborsko-bytowskiej o przewadze ludności ewangelickiej, z osobnym zjawiskiem Kaszubów ewangelickich. Protestantyzm pojawił się tu jeszcze przed 1530 rokiem, a w tym właśnie roku przybył do Bytowa pierwszy ewangelicki pastor. Dwadzieścia lat później, w 1551 roku, miejscowi ewangelicy kaszubskiego pochodzenia postawili poza miastem, na wzgórzu, pierwszą własną świątynię, zwaną też domem modlitwy „na górze”; wcześniej, przed 1490 rokiem, stała tam prawdopodobnie kaplica pod wezwaniem świętego Jerzego. 🔴 Ks. Jakub Fankidejski prowadzi dzieje tego miejsca inaczej: zapisał, że kościół świętego Jerzego, prepozyturę połączoną zapewne ze szpitalem, w szesnastym wieku zamieniono na stodołę, którą w Niedzielę Palmową 1629 roku spaliło wojsko szwedzkie, a świątynię luteranie odbudowali dopiero później. Obu wersji nie pogodzono. Z tym kościołem związana jest postać, o której nie wolno tu nie wspomnieć. Szymon Krofey pochodził z podbytowskiego Dąbia, studiował w Wittenberdze i po 1570 roku wrócił w rodzinne strony: był pisarzem miejskim, w latach 1579–1590 pastorem, nauczycielem, a potem rektorem jedynej wtedy bytowskiej szkoły. To on przełożył niemieckie teksty na kaszubski i wydał w Gdańsku, w drukarni Jakuba Rhode, „Duchowne pieśni D. Marcina Luthera y inych nabożnych mężów” — pierwszą kaszubską książkę, opatrzoną w tytule słowami „przez Szymana Krofea, sługę słowa Bożego w Byto…