Kwidzyn — katedra św. Jana Ewangelisty (Marienwerder)
Marienwerder
- Rok powstania
- 1343
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- kwidzyński
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Katedra w Kwidzynie (po niemiecku Marienwerder) wyrosła przy zamku, który po podziale Prus na cztery biskupstwa stał się siedzibą biskupów pomezańskich i kapituły. Gdy w 1525/1526 roku Prusy Książęce przeszły na protestantyzm, świątynia stała się ewangelicka i pozostała taka do końca niemieckiego Kwidzyna. Według Jana Wiśniewskiego (2013) w 1945 roku przejęli ją katolicy: na początku czerwca tego roku duszpasterstwo powierzono franciszkanom konwentualnym, a parafię ustanowiono na nowo 25 stycznia 1978 roku. Ten sam autor podaje dwie daty poświęcenia: raz pisze, że kościół konsekrowano w 1945 roku, a w innym miejscu, że 3 września 1946 roku poświęcił go ksiądz Szczepan Smarzych, proboszcz parafii Trójcy Świętej. Po erygowaniu diecezji elbląskiej 25 marca 1992 roku papież ustanowił świątynię konkatedrą; 30 czerwca 1993 roku franciszkanie przekazali parafię księdzu diecezjalnemu. Zespół zamkowo-katedralny chroni wpis do rejestru zabytków pod numerem A-263 z 9 grudnia 1961 roku. Według kroniki Harnocha z 1890 roku na budowę nowej, okazalszej katedry w Kwidzynie, po niemiecku Marienwerder, biskup Berthold podarował 27 grudnia 1343 roku biskupią wieś Woltersdorf. Najpierw dobudowano do starego kościoła prezbiterium, poświęcone Najświętszej Maryi Pannie i Janowi Ewangeliście, potem stary kościół rozebrano, a za biskupów Arnolda (1347–1360) i Mikołaja (1360–1376) wzniesiono korpus długi na 200 i szeroki na 80 stóp; w 1384 roku katedrę umocniono gankami i obiegającymi ją blankami. Po…
Źródła zewnętrzne
- Kwerenda internetowa atlasu z 18 czerwca 2026 roku — kwerenda webowa
- Konkatedra św. Jana Ewangelisty w Kwidzynie — Wikipedia — audyt workflow
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 XII 1885, Kreis Marienwerder — źródło drukowane
- zapis Harnocha o Rakowcu oraz lista lektorów gdańskiego Gimnazjum Akademickiego, za naszym opracowaniem egzemplarza Praetoriusa z dopiskami — źródło drukowane
- „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Marienwerder östlich der Weichsel” (Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreussen, z. 11), Danzig 1898 — inwentarz zabytków
- L. Rhesa, „Kurzgefaßte Nachrichten von allen seit der Reformation an den evangelischen Kirchen in Westpreußen angestellten Predigern”, Königsberg 1834 — wykaz duchownych
- „Kirchliches Amtsblatt des Königlichen Konsistoriums der Provinz Westpreussen”, Danzig 1914, nr 6 — dziennik urzędowy konsystorza
- J. Heise, „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreußen”, z. 11: „Der Kreis Marienwerder östlich der Weichsel”, Danzig 1898, s. 78, 83, 84, 85, 88 — źródło drukowane
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 511, 512, 513, 515 — źródło drukowane
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. V, hasło „Kwidzyn” — źródło drukowane
- J. Wiśniewski, „Zabytkowy wystrój i wyposażenie pomezańskiego kościoła katedralnego w Kwidzynie”, „Studia Elbląskie” 14 (2013), s. 63–83 — artykuł naukowy
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 69 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 1, s. 13, 170, 223, 269; t. 2, s. 669; t. 3, s. 708, 774; t. 4, s. 1167; t. 5, s. 1454; t. 6, s. 1560; t. 7, s. 1999, 2021 — źródło drukowane
- Erich Wernicke, „Kreis Marienwerder. Aus der Geschichte des Landkreises bis zum 19. Jahrhundert”, Hamburg 1979 (Sonderschrift 42), s. 77–78, 99–101 — źródło drukowane
- E. Wernicke, „Tiefenau. Eine heimatliche Studie”, „Zeitschrift des historischen Vereins für den Regierungsbezirk Westpreußen”, dodatek do z. 64, Marienwerder 1926, s. 61 — źródło drukowane
- E. Wernicke, „Tiefenau”, cz. II, „Zeitschrift des historischen Vereins für den Regierungsbezirk Westpreußen”, dodatek do z. 65, Marienwerder 1928, s. 20, 37–38 — źródło drukowane
- „Allgemeine preußische Staats-Zeitung” (Berlin), 29 listopada 1837 roku, s. 1 (obraz strony: Bayerische Staatsbibliothek, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Breslauer Zeitung”, 22 grudnia 1853 roku, s. 1 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Amts-Blatt der Preußischen Regierung zu Liegnitz”, 7 lipca 1855 roku, s. 2 (obraz strony: Bayerische Staatsbibliothek, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der sächsische Erzähler” (Bischofswerda), 12 grudnia 1857 roku, s. 3 (obraz strony: Sächsische Landesbibliothek — Staats- und Universitätsbibliothek Dresden, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Allgemeine musikalische Zeitung”, 29 kwietnia 1863 roku, s. 4 (obraz strony: Bayerische Staatsbibliothek, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Magazin für die Literatur des Auslandes”, 11 lutego 1865 roku, s. 5 (obraz strony: Bayerische Staatsbibliothek, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Spenersche Zeitung. Berlinische Nachrichten”, 10 lipca 1873 roku, s. 7 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Spenersche Zeitung. Berlinische Nachrichten”, 1 kwietnia 1874 roku, s. 3 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutscher Reichsanzeiger und Preußischer Staatsanzeiger” (Berlin), 18 lutego 1893 roku, s. 1 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutscher Reichsanzeiger und Preußischer Staatsanzeiger” (Berlin), 19 grudnia 1894 roku, s. 1 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 28 grudnia 1894 roku, s. 9 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 22 listopada 1895 roku, s. 9 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutsche Zeitung”, 2 listopada 1898 roku, s. 9 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Tag”, 8 lipca 1910 roku, s. 4 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutscher Reichsanzeiger und Preußischer Staatsanzeiger” (Berlin), 1 października 1910 roku, s. 1 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutscher Reichsanzeiger und Preußischer Staatsanzeiger” (Berlin), 21 sierpnia 1923 roku, s. 3 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Erzgebirgischer Volksfreund”, 2 stycznia 1933 roku, s. 1 (obraz strony: Sächsische Landesbibliothek — Staats- und Universitätsbibliothek Dresden, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- W. Z. Łyjak, „Katalog reklamowy firmy organmistrzowskiej »August Terletzki« z Elbląga (1857–1908)”, „Komunikaty Mazursko-Warmińskie” 1, 1999, s. 46–47 — artykuł naukowy
- J. Hochleitner, „Szukając genezy pruskiego ekumenizmu. Z życia religijnego na pruskim pograniczu katolicko-ewangelickim”, „Studia Elbląskie” II, 2000, s. 122–123 — artykuł naukowy
- M. F. Woźniak, „Kielich z kościoła Bożego Ciała w Elblągu”, „Studia Elbląskie” XXIII, 2022, s. 23 — artykuł naukowy
- Rudolf Bergau, „Der Tod der Maria. Ein mittelalterliches Wandgemälde im Dom zu Marienwerder”, „Altpreußische Monatsschrift” 8, 1871, s. 151–154 — artykuł naukowy
- „Karlsruher Zeitung”, 29 czerwca 1848 roku, s. 3 (obraz strony: Badische Landesbibliothek, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Ostpreußische Zeitung” (Königsberg), 3 maja 1852 roku, s. 3 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Berliner Börsen-Zeitung”, 3 kwietnia 1874 roku, s. 2 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 1 czerwca 1878 roku, s. 5 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 11 listopada 1884 roku, s. 5 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 1 lipca 1891 roku, s. 5 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „National-Zeitung” (Berlin), 26 czerwca 1894 roku, s. 6 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 11 czerwca 1895 roku, s. 5 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutscher Reichsanzeiger und Preußischer Staatsanzeiger” (Berlin), 25 kwietnia 1904 roku, s. 1 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Königsberger Hartungsche Zeitung” (Königsberg), 9 maja 1908 roku, s. 5 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- G. F. Werner, „Chronik der Marienwerder Kirche”, wyd. W. Heym, „Zeitschrift des historischen Vereins für den Regierungsbezirk Westpreußen” z. 65, Marienwerder 1928, s. 19, 46–49, 54–66 — monografia
- H. C. W. Jahn, „Chronik der Stadt Marienwerder in Westpreußen”, nakładem autora, 1844, s. 52, 54 — monografia
- H. Freytag, „Die Preussen auf der Universität Wittenberg und die nichtpreussischen Schüler Wittenbergs in Preussen von 1502 bis 1602”, Leipzig 1903, s. 79 — monografia
- „Amtliche Mittheilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1884, nr 14, s. 94 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
- Lista duchownych z 1873 roku („Nachweisung aller evangelischen Kirchen und Geistlichen in der Provinz Preußen. Im Juli 1873”), dodatek do „Amtliche Mittheilungen” konsystorza w Królewcu, według przepisu w serwisie ahnen-spuren.de, s. 18 — źródło drukowane
- „Amtliche Mittheilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1885, nr 8, s. 70 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.