Gdańsk — Kościół św. Katarzyny
Katharinenkirche
- Rok powstania
- 1326
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- Gdańsk M.
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicko-augsburska
Z Wikipedii (PL)
Kościół świętej Katarzyny przy ulicy Podmłyńskiej jest najstarszą farą gdańskiego Starego Miasta. Od 1555 do 1945 roku była to luterańska świątynia parafialna; dziś należy do karmelitów jako kościół rektorski, filialny parafii świętej Brygidy, a w wieży mieści się Muzeum Zegarów Wieżowych. Rejestr zabytków województwa pomorskiego wymienia budowlę pod numerem A-417, wpisaną 24 lutego 1967 roku. Według podania kościół zbudowali książęta Pomorza Gdańskiego około 1185 roku, ale pierwsza pewna wzmianka pochodzi z 1263. Część opracowań datuje budowę na lata 1227–1239, a rozbudowę na okres po 1379 roku. Według Harnocha, gdy Krzyżacy zniszczyli w 1308 roku stare miasto, kościół padł razem z nim, ale Zakon wkrótce odbudował go własnym kosztem; obecna budowla wraz z dolną częścią wieży powstała w latach 1326–1330, a chór z trzema szczytami około 1420 roku. Wilhelm Friz, który w 1920 roku ogłosił badania murów kościoła, uznał, że pierwotnie była to trójnawowa pseudobazylika — trzy nawy pod wspólnym dachem dwuspadowym — z niższym prezbiterium; według niego kościół stał już przed zniszczeniem Starego Miasta przez Krzyżaków, w halę przebudowano go przed 1380 rokiem, z którego pochodzą kaplice, a chór północny dobudowano w 1400 roku. Parafia była bogata: jej okręg sięgał od Oliwy po Chełm, a ona sama utrzymywała czternastu kanoników i osiemdziesięciu księży, obsługujących ołtarz główny i siedemnaście innych ołtarzy. W źródłach proboszcza świętej Katarzyny, zwanego zwykle *plebanus in gdano…
Źródła zewnętrzne
- Hirsch, Theodor: Geschichte der Ober-Pfarrkirche von St. Marien in Danzig, Bd. 2, Danzig 1847 — monografia historyczna
- Kościelak, Sławomir: Od tez Marcina Lutra do kazań Jacoba Heggego. Kościół w Gdańsku w przededniu pierwszych wystąpień reformacyjnych, OiRwP LXIII (2019), s. 63–90 — artykuł naukowy recenzowany (Open Access)
- Kościół św. Katarzyny w Gdańsku — Wikipedia — kwerenda workflow
- S. Kościelak, „Luteranie, katolicy, kalwiniści w Gdańsku. Bilans konfrontacji i koegzystencji w trzech pierwszych wiekach od wystąpienia Marcina Lutra”, „Gdański Rocznik Ewangelicki”, t. XI, 2017; S. Kościelak, „Gdańsk XVI–XVIII wieku — bezpieczna przystań dla religijnych uchodźców?”, Studia Historica Gedanensia t. V (2014) — artykuł naukowy
- L. Żukowska, „Kurt Walter — przywódca Kościoła Wyznającego w Wolnym Mieście Gdańsku 1934–1942”, „Gdański Rocznik Ewangelicki” VI (2012) — artykuł naukowy
- R. Perucki, „Kościoły, parafie ewangelickie w Gdańsku, organiści, carilloniści, kapelmistrzowie, kantorzy i ich dzieła oraz organmistrzowie związani z kościołem protestanckim od reformy Lutra do 1945 roku”, „Gdański Rocznik Ewangelicki” vol. VI, 2012, s. 105–131 — artykuł naukowy
- Handbuch für die Evangelischen in Danzig, Danzig 1919, s. 50–53 — źródło drukowane
- Neues Adreßbuch für Danzig und die städtischen Vororte… 1910, cz. IV, s. 62–65 (kościoły ewangelickie) — księga adresowa
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 372–373 — źródło drukowane
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. II, hasło „Gdańsk” — źródło drukowane
- „Handbuch für die Evangelischen in Danzig”, Danzig 1919, s. 215, 26, 27, 50, 51, 52, 53 — źródło drukowane
- W. Friz, „Die Kirche St. Katharinen zu Danzig. Ein Beitrag zur Geschichte der Pseudo-Basilika”, Stuttgart 1920, s. 35, 49 — źródło drukowane
- W. Faber, „Die polnische Sprache im Danziger Schul- und Kirchenwesen von der Reformation bis zum Weltkrieg”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins” 70 (1930), s. 93 — artykuł naukowy
- H. Freytag, „Zwei Danziger Armenordnungen des sechzehnten Jahrhunderts”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins” 39 (1899), s. 99–130 — artykuł naukowy
- „Neues Adreßbuch für Danzig und seine Vororte”, Danzig 1897, cz. III, s. 73–75 (kościoły ewangelickie) — księga adresowa
- „Neues Adreßbuch für Danzig und seine Vororte”, Danzig 1905, cz. IV, s. 60–63 (kościoły ewangelickie) — księga adresowa
- „Neues Adreßbuch für Danzig und seine Vororte”, Danzig 1914, cz. IV, s. 61–63 (kościoły ewangelickie) — księga adresowa
- „Neues Adreßbuch für Danzig und seine Vororte”, Danzig 1918, cz. IV, s. 58–60 (kościoły ewangelickie) — księga adresowa
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 17 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 2, s. 376, 396, 529; t. 3, s. 715, 909; t. 4, s. 1096, 1216, 1286; t. 5, s. 1309, 1320, 1379, 1451, 1518; t. 6, s. 1567; t. 7, s. 1938, 1949, 1956, 1970, 2041 — źródło drukowane
- „Norddeutsche allgemeine Zeitung”, 4 października 1885 roku, s. 9 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Großenhainer Tageblatt”, 7 lipca 1905 roku, s. 3 (obraz strony: SLUB Dresden, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Leipziger Tageblatt und Handelszeitung”, 16 sierpnia 1905 roku, s. 4 (obraz strony: SLUB Dresden, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Tägliche Rundschau”, 15 listopada 1905 roku, s. 5 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Königsberger Hartungsche Zeitung” (Königsberg), 6 czerwca 1908 roku, s. 6 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Königsberger Hartungsche Zeitung” (Königsberg), 10 czerwca 1909 roku, s. 5 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 31 sierpnia 1913 roku, s. 11 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Donau-Bodensee-Zeitung”, 6 listopada 1943 roku, s. 4 (obraz strony: Württembergische Landesbibliothek, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- B. Gryzio, „Inkunabuły z biblioteki kościoła św. Jana w Gdańsku”, „Libri Gedanenses” XXXI/XXXII, 2015, s. 11 — artykuł naukowy
- J. Możdżeń, „The Beginnings of the Reformation in the Light of Gdańsk and Königsberg Chroniclers of the First Half of the 16th Century: the Activity of the First Reformers”, „Zapiski Historyczne” LXXXII, zeszyt 1, 2017, s. 85 — artykuł naukowy
- L. Lewandowska, „Początki pietyzmu w Gdańsku. Przedmowa Samuela Schelwiga do »Gründliches und wolgesetztes Bedencken, Von der Pietisterey« (1693)”, „Zapiski Historyczne” LXXXV, zeszyt 4, 2020, s. 136, 140 — artykuł naukowy
- D. Popinigis, „Choral-Lieder… mit Variationes — kompozycje Johanna Ephraima Eggerta na carillon kościoła św. Katarzyny w Gdańsku”, „Aspekty Muzyki” 1, 2011, s. 157–158, 160 — artykuł naukowy
- W. Z. Łyjak, „Katalog reklamowy firmy organmistrzowskiej »August Terletzki« z Elbląga (1857–1908)”, „Komunikaty Mazursko-Warmińskie” 1, 1999, s. 58 — artykuł naukowy
- P. Birecki, „Przestrzeń liturgiczna kościołów ewangelickich w Prusach Królewskich”, „Studia Elbląskie” XXVI, 2025, s. 34, 39 — artykuł naukowy
- K. Cieślak, „Ambona z kościoła św. Jana w Gdańsku. Przyczynek do twórczości Izaaka van den Blocka”, „Acta Universitatis Nicolai Copernici. Zabytkoznawstwo i Konserwatorstwo” XXV (zeszyt 280), 1994, s. 35 — artykuł naukowy
- R. Kobe, „Isaac van den Blocke, malarz i menonita w Gdańsku na początku XVII w. Czy jest coś menonickiego w jego obrazach »Przed potopem« oraz »Wąska i przestronna droga«?”, „Porta Aurea” 15, 2016, s. 41, 53 — artykuł naukowy
- Hermann Freytag, „Das Archidiakonat Pommerellen der Diözese Wloclawek im Mittelalter”, „Altpreußische Monatsschrift” 41, 1904, s. 204–233 — artykuł naukowy
- Hermann Freytag, „Landgeistliche aus der Umgegend von Danzig vor der Reformation”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins” 58, 1918, s. 111–124 — artykuł naukowy
- E. Praetorius, »Evangelisches Danzig«, cz. 2, rękopis XVIII w. (Staatsbibliothek zu Berlin, Ms. boruss. fol. 268), k. 144v, 146r — źródło archiwalne
- M. G. Löschin, „Etwas zur Geschichte der Kirchen Danzigs”, „Gedana” Bd. 1, Danzig 1815, Stück 23, s. 362–366 (Polona) — artykuł naukowy
- „Amtliche Mittheilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1885, nr 2, s. 24 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
- Lista duchownych z 1873 roku („Nachweisung aller evangelischen Kirchen und Geistlichen in der Provinz Preußen. Im Juli 1873”), dodatek do „Amtliche Mittheilungen” konsystorza w Królewcu, według przepisu w serwisie ahnen-spuren.de, s. 13 — źródło drukowane
- „Amtliche Mittheilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1885, nr 12, s. 88 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.