Gdańsk — kościół św. Elżbiety (Elisabethkirche)
Danzig, St. Elisabethkirche
- Rok powstania
- 1394
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- Gdańsk M.
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicko-unijna
Z Wikipedii (PL)
Kościół świętej Elżbiety stoi w Gdańsku przy dawnym szpitalu, na Starym Mieście nad Radunią, naprzeciwko świętego Jerzego. Jego dzieje zaczęły się właśnie od szpitala. Na miejscu kościoła i szpitala świętej Elżbiety miała dom i dwór staromiejska Gildia Nędzarzy (Elendengilde), bractwo religijne wzmiankowane w 1391 roku, opiekujące się chorymi i obcymi; dwór nazywano Elendenhof. W 1394 roku wielki mistrz Konrad von Jungingen wziął tutejszy przytułek dla chorych i ubogich pod swoją opiekę, potwierdził go jako wieczysty szpital, uwolnił od czynszu należnego zakonnemu domowi w Gdańsku i od praw parafialnych kościoła świętej Katarzyny, a proboszcz świętej Katarzyny nie miał odtąd do szpitala żadnych praw. Tym samym przywilejem — wystawionym w Malborku w niedzielę Reminiscere 1394 roku, to jest 15 marca — zezwolił zbudować nad wodą płynącą przed dworem kaplicę i przechowywać w niej Najświętszy Sakrament oraz olej święty na potrzeby chorych. Szpital mógł też mieć własnych księży, a zwłaszcza kapelana, i obchodzić uroczyście oba dni świętej Elżbiety i dzień świętego Jakuba Większego, ku czci których kaplicę poświęcono. Śpiew i kazanie miały się kończyć, gdy u świętej Katarzyny dzwoniono po raz drugi na sumę; ofiary złożone przy ołtarzu i w kaplicy szły w całości na ubogich, prebend nie wolno było kupować, a zwierzchnim opiekunem szpitala pozostawał komtur gdański. Wolno też było szpitalowi założyć własny cmentarz, a póki go nie miał — chować zmarłych u świętego Jerzego. Gotycki, je…
Źródła zewnętrzne
- Hirsch, Theodor: Kirchengeschichte von Danzig seit Einführung der Reformation (Bd.2), Danzig 1847 — monografia historyczna
- R. Perucki, „Kościoły, parafie ewangelickie w Gdańsku…”, „Gdański Rocznik Ewangelicki” vol. VI, 2012, s. 105–131 — artykuł naukowy
- „Cmentarz Garnizonowy. Historia”, cmentarze-gdanskie.pl — strona internetowa
- Handbuch für die Evangelischen in Danzig, Danzig 1919, s. 107–112 — źródło drukowane
- Neues Adreßbuch für Danzig und die städtischen Vororte… 1910, cz. IV, s. 62–65 (kościoły ewangelickie) — księga adresowa
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 569 — źródło drukowane
- „Handbuch für die Evangelischen in Danzig”, Danzig 1919, s. 106, 107, 108, 110, 111, 112, 220 — źródło drukowane
- „Gazeta Gdańska” 1920, nr 59 z 10 marca, s. 2 — źródło drukowane
- F. Schmidt, „Geschichte der Ev. Garnisonkirche (St. Elisabeth) zu Danzig”, Danzig 1941, s. 11–29 — źródło drukowane
- L. Schaumann, „Abschiedspredigt beim letzten Gottesdienst in der evang. Garnisonkirche zu Danzig am 22. Februar 1920”, Danzig 1920 — źródło drukowane
- „Neues Adreßbuch für Danzig und seine Vororte”, Danzig 1897, cz. III, s. 73–75 (kościoły ewangelickie) — księga adresowa
- „Neues Adreßbuch für Danzig und seine Vororte”, Danzig 1905, cz. IV, s. 60–63 (kościoły ewangelickie) — księga adresowa
- „Neues Adreßbuch für Danzig und seine Vororte”, Danzig 1914, cz. IV, s. 61–63 (kościoły ewangelickie) — księga adresowa
- „Neues Adreßbuch für Danzig und seine Vororte”, Danzig 1918, cz. IV, s. 58–60 (kościoły ewangelickie) — księga adresowa
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 1, s. 331; t. 4, s. 1211, 1279; t. 5, s. 1321; t. 6, s. 1722, 1726; t. 7, s. 1984 — źródło drukowane
- R. Curicke, „Der Stadt Dantzig historische Beschreibung”, 1687 — źródło drukowane
- E. Praetorius, „Dantziger Lehrer Gedächtnis”, 1760 — źródło drukowane
- E. Pritzel, „Geschichte der reformierten Gemeinde zu St. Petri-Pauli in Danzig 1570–1940”, Gdańsk 1940 — źródło drukowane
- S. Kościelak, „Brytyjskie grupy wyznaniowe w Gdańsku w XVII — XVIII (XIX) wieku”, „Studia Elbląskie” XXI, 2020, s. 30, 32–33, 36–38 — artykuł naukowy
- W. Z. Łyjak, „Katalog reklamowy firmy organmistrzowskiej »August Terletzki« z Elbląga (1857–1908)”, „Komunikaty Mazursko-Warmińskie” 1999, nr 1, s. 54 — artykuł naukowy
- Paul Theodor Schmidt, „Der Streit über den Besitz der Danziger Trinitatiskirche im Jahre 1650”, „Altpreußische Monatsschrift” 41, 1904, s. 145–179 — artykuł naukowy
- Walther Faber, „Die polnische Sprache im Danziger Schul- und Kirchenwesen von der Reformation bis zum Weltkrieg”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins” 70, 1930, s. 85–134 — artykuł naukowy
- George Cuny, „Beiträge zur Kunde der Baudenkmäler in Westpreußen”, „Mitteilungen des Coppernicus-Vereins für Wissenschaft und Kunst zu Thorn” 12, 1899, s. 32 — artykuł naukowy
- Księga pamiątkowa (Gedenkbuch) reformowanego zboru świętej Elżbiety w Gdańsku z lat 1796–1847, Ewangelickie Archiwum Centralne w Berlinie (EZA), sygn. 5292 (Archion 14720) — źródło archiwalne
- „Gedenk-Buch für die Kirche zu St. Jacob”, księga pamiątkowa kościoła świętego Jakuba w Gdańsku założona w 1787 roku przez duchownego Petera Wilhelma Biehla (wpisy do 1802 roku), Ewangelickie Archiwum Centralne w Berlinie (EZA), sygn. 5339 (Archion 15065) — źródło archiwalne
- Wykaz ksiąg kościelnych kościoła świętej Elżbiety w Gdańsku („Catalogus derer Kirchen-Bücher zu St. Elisabeth”, w portalu Archion: „Übersicht über die Kirchenbücher von St. Elisabeth”), Ewangelickie Archiwum Centralne w Berlinie (EZA), sygn. 980/5288 (Archion 14681) — źródło archiwalne
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.