Trutnowy — kościół ewangelicki (Trutenau)
Trutenau
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- gdański
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicko-augsburska
Z Wikipedii (PL)
Gotycki, ceglany kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Trutnowych, po niemiecku Trutenau, wzniesiono po lokacji z 1334 roku; bryła powstała około 1340 roku, a trójnawowy korpus z wieżą dobudowano na przełomie XIV i XV wieku. W przywileju z 1334 roku wielki mistrz Luther von Braunschweig uposażył kościół parafialny i plebanię w Trutnowych, po niemiecku Trutenau, czterema włókami wolnymi od wszelkich danin. J. Heise interpretował tę budowlę nieco inaczej: trzon jest według niego z początku czternastego wieku, ściany naw bocznych późniejsze i noszące ślady wielokrotnych przeróbek, a wieża wznosi się murem tylko do około sześciu metrów — wyżej jest szachulec z szalunkiem deskowym, postawiony w 1702 roku, po tym, jak gwałtowna burza z 1673 roku obaliła wysoki drewniany hełm. Sam kościół naprawiano w 1622 roku. Kościół był trójnawową halą o długości i szerokości wnętrza po 13,5 metra, z dwuprzęsłowym, prosto zamkniętym prezbiterium o szerokości 7,25 i długości 9,9 metra; od zachodu stała potężna czworoboczna podbudowa wieży o boku 10 metrów. Najlepiej zachowaną częścią było prezbiterium, otwarte do nawy prostokątnie rozczłonkowanym łukiem tęczowym i nakryte starannie rysowanymi sklepieniami gwiaździstymi. Szeroki ostrołukowy portal w zachodniej ścianie wieży miał otrzymać szczytowe obramienie, którego jednak nigdy nie wykonano. W dolnej części szczytu wschodniego wątek muru służył zdobieniu: główki ułożono z czarnych cegieł. Heise zapisał też, że rozmach pierwotnego planu świ…
Źródła zewnętrzne
- J. Heise, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Landkreises Danzig” (Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreussen, z. 2), Danzig 1885 — inwentarz zabytków
- Trutnowy — kościół Apostołów Piotra i Pawła (Medieval Heritage) [kopia archiwalna 2019-11-17] — audyt workflow
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich — źródło drukowane
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XII, hasło Trutnowy — źródło drukowane
- L. Rhesa, „Kurzgefaßte Nachrichten von allen seit der Reformation an den evangelischen Kirchen in Westpreußen angestellten Predigern”, Königsberg 1834, s. 111 — wykaz duchownych (druk 1834)
- „Germany, Prussia, West Prussia, Catholic and Lutheran Church Records — Inventory”, FamilySearch Wiki (inwentarz mikrofilmów i kopii cyfrowych) — inwentarz archiwalny
- J. Heise, „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreußen”, z. 2: „Der Landkreis Danzig”, Danzig 1885, s. 143 — źródło drukowane
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 403 — źródło drukowane
- A. Hartwich, „Geographisch-historische Landes-Beschreibung derer dreyen im Pohlnischen Preußen liegenden Werdern”, Königsberg 1723, s. 187, 207, 67 — źródło drukowane
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 63, pozycja 331 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 1, s. 290; t. 2, s. 632; t. 3, s. 752, 908, 1022; t. 4, s. 1180; t. 6, s. 1556, 1652, 1670, 1703, 1792 — źródło drukowane
- „Königsberger Hartungsche Zeitung”, 22 marca 1885 roku, s. 9 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Königsberger Hartungsche Zeitung”, 10 września 1889 roku, s. 5 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutscher Reichsanzeiger und Preußischer Staatsanzeiger” (Berlin), 24 listopada 1891 roku, s. 1 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutscher Reichsanzeiger und Preußischer Staatsanzeiger” (Berlin), 22 kwietnia 1909 roku, s. 1 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Königsberger Hartungsche Zeitung”, 5 lutego 1920 roku, s. 6 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- P. Birecki, „Przestrzeń liturgiczna kościołów ewangelickich w Prusach Królewskich”, „Studia Elbląskie” XXVI, 2025, s. 37, 39 — artykuł naukowy
- D. Piasek, „Średniowieczne chrzcielnice kamienne w kościołach na terenie Żuław Wiślanych: inwentaryzacja, funkcje, symbolika”, „Studia z Dziejów Średniowiecza” 26, 2023, s. 139, 144, 147, 155 — artykuł naukowy
- Hermann Freytag, „Landgeistliche aus der Umgegend von Danzig vor der Reformation”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins” 58, 1918, s. 117 — artykuł naukowy
- E. Praetorius, »Evangelisches Danzig«, cz. 2, rękopis XVIII w. (Staatsbibliothek zu Berlin, Ms. boruss. fol. 268), k. 26v–28r — źródło archiwalne
- Księga kościelna parafii ewangelickiej w Trutnowych (Trutenau) założona w 1661 roku: katalog pastorów i nauczycieli, inwentarz kościoła, zapiski pastorów z lat 1665–1932, Ewangelickie Archiwum Centralne w Berlinie (EZA), sygn. 980/5800 (Archion 17972, 17975, 17969) — źródło archiwalne
- J. Heise, „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreußen”, t. I: „Pommerellen”, Danzig 1884–1887, s. 140, 141 — źródło drukowane
- P. Birecki, „Prusy Królewskie i Prusy Zachodnie. Dwa oblicza sztuki luterańskiej”, w: „Rola Kościoła w dziejach Polski. Kościoły w Rzeczypospolitej”, red. J. Krochmal, Warszawa 2017, s. 484 — opracowanie
- „Amtliche Mittheilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1884, nr 4, s. 37 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.