Gdańsk — kościół Świętej Trójcy
Trinitatiskirche
- Rok powstania
- 1514
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- Gdańsk M.
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Kościół Świętej Trójcy (po niemiecku Trinitatiskirche) na Starym Przedmieściu w Gdańsku to późnogotycka świątynia pofranciszkańska, dziś rzymskokatolicka i obsługiwana przez franciszkanów; w dawnym klasztorze mieści się Muzeum Narodowe w Gdańsku. Franciszkanów sprowadzono do Gdańska w 1419 roku na mocy przywileju papieża Marcina V, wystawionego 9 października. Prezbiterium, początkowo samodzielny kościół pod wezwaniem Świętej Trójcy (później zwany kościołem Wieczerzy Pańskiej), wzniesiono w latach 1422–1433. Od 1481 roku trwała rozbudowa: w 1495 roku ukończono przebudowę prezbiterium i rozpoczęto budowę korpusu trójnawowego, w 1503 roku runęła nawa północna, a prace zakończono w 1514 roku. Według Marka Żydowicza przy odbudowie po katastrofie z 1503 roku pracowali gdańscy murarze cechowi, do których nieco później dołączył zakonny warsztat przybyły z południowych Niemiec; po 1514 roku prace przy budynkach franciszkańskich ustały na dłuższy czas i podjęto je dopiero około 1522 roku, przy budowie refektarza konwentu. Ten sam autor przypomina, że w 1491 roku, na usilne żądanie gdańskich notabli, konwent zreformował drezdeński prowincjał zakonu, a w następnych latach, aż po pierwsze dziesięciolecie XVI wieku, dokumenty miejskie potwierdzają życzliwość mieszczan dla zakonników, którzy prowadzili szkołę dla młodzieży i zajmowali się malarstwem, złotnictwem i rzeźbą. W przededniu Reformacji, jak pisze Sławomir Kościelak, klasztor mógł pomieścić nawet 55 zakonników, a kościół Świętej …
Źródła zewnętrzne
- Kwerenda internetowa atlasu z 18 czerwca 2026 roku — kwerenda webowa
- Kościół Świętej Trójcy w Gdańsku (Wikipedia) — audyt workflow
- Encyklopedia Gdańska (Gedanopedia) — encyklopedia
- Handbuch für die Evangelischen in Danzig, Danzig 1919, s. 59–62 — źródło drukowane
- Neues Adreßbuch für Danzig und die städtischen Vororte… 1910, cz. IV, s. 62–65 (kościoły ewangelickie) — księga adresowa
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 368–369, 386–387, 387, 387–388 — źródło drukowane
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. II, hasło „Gdańsk” — źródło drukowane
- „Handbuch für die Evangelischen in Danzig”, Danzig 1919, s. 216, 59, 60, 61, 62, 63 — źródło drukowane
- R. Perucki, „Kościoły, parafie ewangelickie w Gdańsku…”, „Gdański Rocznik Ewangelicki” VI (2012), s. 122 — opracowanie
- „Przegląd Ewangelicki”, R. 5, 1938, nr 34 (21 sierpnia) — artykuł o Krzysztofie Celestynie Mrongowiuszu
- W. Bieńkowski, „Krzysztof Celestyn Mrongowiusz 1764–1855. W służbie umiłowanego języka”, Olsztyn 1983
- P. Schmidt, „Die St. Trinitatis-Kirche zu Danzig nach Vergangenheit und Gegenwart”, Danzig 1901, s. 41–43, 69–70 — źródło drukowane
- P. Schmidt, „Pater Dr. Alexander. Ein Nachtrag zur Geschichte der Danziger Trinitatiskirche”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins” 44 (1902), s. 215–224 — artykuł naukowy
- W. Faber, „Die polnische Sprache im Danziger Schul- und Kirchenwesen von der Reformation bis zum Weltkrieg”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins” 70 (1930), s. 94, 129, 133 — artykuł naukowy
- „Neues Adreßbuch für Danzig und seine Vororte”, Danzig 1897, cz. III, s. 73–75 (kościoły ewangelickie) — księga adresowa
- „Neues Adreßbuch für Danzig und seine Vororte”, Danzig 1905, cz. IV, s. 60–63 (kościoły ewangelickie) — księga adresowa
- „Neues Adreßbuch für Danzig und seine Vororte”, Danzig 1914, cz. IV, s. 61–63 (kościoły ewangelickie) — księga adresowa
- „Neues Adreßbuch für Danzig und seine Vororte”, Danzig 1918, cz. IV, s. 58–60 (kościoły ewangelickie) — księga adresowa
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 18 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 1, s. 96; t. 3, s. 996; t. 4, s. 1125, 1132, 1140; t. 6, s. 1570, 1603; t. 7, s. 1871, 1881, 1960 — źródło drukowane
- M. Żydowicz, „Średniowieczna kaplica pw. św. Anny przy franciszkańskim Kościele św. Trójcy w Gdańsku”, „Acta Universitatis Nicolai Copernici. Zabytkoznawstwo i Konserwatorstwo” XVI (zeszyt 225), 1992, s. 51–52, 55, 75–81, 83–84 — artykuł naukowy
- S. Kościelak, „Od tez Marcina Lutra do kazań Jacoba Heggego. Kościół w Gdańsku w przededniu pierwszych wystąpień reformacyjnych”, „Odrodzenie i Reformacja w Polsce” LXIII, 2019, s. 72 — artykuł naukowy
- C. Drese, „»…was für ein Blutbad wäre nicht zu sorgen?« Zu den Streitigkeiten in Danzig 1674/1675 oder: Ägidius Strauch, ein in Wittenberg geprägter Lutheraner”, „Zapiski Historyczne” LXXV, 2010, zeszyt 4, s. 33–40, 47 — artykuł naukowy
- L. Lewandowska, „Początki pietyzmu w Gdańsku. Przedmowa Samuela Schelwiga do »Gründliches und wolgesetztes Bedencken, Von der Pietisterey« (1693)”, „Zapiski Historyczne” LXXXV, 2020, zeszyt 4, s. 136, 139 — artykuł naukowy
- S. Salmonowicz, „Pietyzm na Pomorzu polskim oraz w Wielkopolsce w pierwszej połowie XVIII wieku”, „Roczniki Humanistyczne” 27, 1979, zeszyt 2, s. 98 — artykuł naukowy
- T. Jank, „Organy z kościoła Świętej Trójcy w Gdańsku. Powstanie instrumentu oraz dekoracja empor i szaf organowych w kontekście sytuacji wyznaniowej w mieście na początku XVII wieku”, „Libri Gedanenses” 38, 2021, s. 113–114, 116, 120–124 — artykuł naukowy
- K. Urbaniak, „Działalność warsztatu organmistrza Andreasa Hildebrandta w Elblągu i jego okolicach w latach 1711–1725”, „Studia Elbląskie” XVIII, 2017, s. 222, 224 — artykuł naukowy
- Paul Theodor Schmidt, „Der Streit über den Besitz der Danziger Trinitatiskirche im Jahre 1650”, „Altpreußische Monatsschrift” 41, 1904, s. 150–157, 170–177 — artykuł naukowy
- Hermann Freytag, „Die Beziehungen Danzigs zu Wittenberg in der Zeit der Reformation”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins” 38, 1898, s. 77 — artykuł naukowy
- „Kirchen-Buch der Hospital-Kirchen zum H. Lazaro”, księga pamiątkowa kaplicy Lazaretu w Gdańsku założona w 1711 roku, Ewangelickie Archiwum Centralne w Berlinie (EZA), sygn. 5399 (Archion 15425) — źródło archiwalne
- E. Praetorius, »Evangelisches Danzig«, cz. 2, rękopis XVIII w. (Staatsbibliothek zu Berlin, Ms. boruss. fol. 268), k. 140r — źródło archiwalne
- „Matricula neonymphorum”, księga ślubów kościoła Świętej Trójcy w Gdańsku od 1652 roku, karty wstępne z odpisami uchwał rady miasta, Ewangelickie Archiwum Centralne w Berlinie (EZA), sygn. 5495 (Archion 15962) — źródło archiwalne
- M. G. Löschin, „Etwas zur Geschichte der Kirchen Danzigs”, „Gedana” Bd. 1, Danzig 1815, Stück 24, s. 380–384 (Polona) — artykuł naukowy
- M. G. Löschin, „Etwas zur Geschichte der Kirchen Danzigs”, „Gedana” Bd. 2, Danzig 1815, Stück 28, s. 441–443 (Polona) — artykuł naukowy
- P. Birecki, „Prusy Królewskie i Książęce. Dwa światy sztuki luterańskiej”, „Studia Elbląskie” XXII (2021), s. 42 — artykuł naukowy
- „Amtliche Mittheilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1885, nr 13, s. 90 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
- Lista duchownych z 1873 roku („Nachweisung aller evangelischen Kirchen und Geistlichen in der Provinz Preußen. Im Juli 1873”), dodatek do „Amtliche Mittheilungen” konsystorza w Królewcu, według przepisu w serwisie ahnen-spuren.de, s. 14 — źródło drukowane
- „Amtliche Mittheilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1886, nr 15, s. 114 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.