Gdańsk — kościół św. Bartłomieja (dawny ewangelicki, ob. konkatedra greckokatolicka)
Danzig, St. Bartholomäi
- Czy aktywny dziś
- Tak (kościół czynny)
- Powiat
- Gdańsk M.
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Kościół świętego Bartłomieja stoi na gdańskim Starym Mieście, przy ulicy jego imienia. Od 3 lipca 1997 roku, kiedy arcybiskup Tadeusz Gocłowski przekazał świątynię gminie greckokatolickiej, służy grekokatolikom. Od 31 stycznia 2001 roku pełni funkcję konkatedry, dziś w eparchii olsztyńsko-gdańskiej. Wnętrze zdobi ikonostas. Wykaz rejestru zabytków datuje budowlę na wiek piętnasty i szesnasty. Pod numerem A-427 (decyzje z 24 lutego 1967 i 28 lipca 2005 roku) obejmuje ją wraz z cmentarzem kościelnym i murowanym ogrodzeniem z drugiej połowy XVII wieku, przebudowanym w 1816 roku. Świątynia jest starsza, niż bywa podawane. Księga adresowa z 1910 roku podaje, że kościół świętego Bartłomieja istniał od 1370 roku i wyróżniał się licznymi malowidłami oraz bogato rzeźbionymi ławami. Według kroniki Harnocha w 1373 roku Peter Warlau zapisał 200 marek na budowę kościoła świętego Bartłomieja; świątynia była pierwotnie filią kościoła świętej Katarzyny, a w 1499 roku spłonęła od ognia z sąsiedniej pralni — w 1500 roku odbudowano ją w konstrukcji szkieletowej, a około 1600 roku zastąpiono murowaną. Według pastora Stengela kościół zbudowano pod koniec XIV wieku jako filię kościoła świętej Katarzyny na Młodym Mieście; w 1456 roku, po zburzeniu Młodego Miasta, rozebrano go i postawiono na Starym Mieście, gdzie za proboszcza Klemensa stał się kościołem parafialnym. 28 stycznia 1456 roku biskup włocławski Jan podzielił Gdańsk na sześć okręgów parafialnych. Do dwóch dotychczasowych kościołów para…
Źródła zewnętrzne
- — źródło online
- Bartholomäuskirche (Danzig) – Wikipedia (DE) — encyklopedia
- Kościół św. Bartłomieja i Opieki Najświętszej Bogurodzicy – Encyklopedia Gdańska (Gedanopedia) — encyklopedia
- Die evangelische Kirche zu St. Bartholomäi in Danzig (Pomorska Biblioteka Cyfrowa) — biblioteka_cyfrowa
- Kościół św. Bartłomieja – cerkiew (gdansk.pl) — portal_turystyczny
- Kościół św. Bartłomieja – Encyklopedia Gdańska — kwerenda workflow
- ks. Jakub Fankidejski, „Utracone kościoły i kaplice w dzisiejszej dyecezyi chełmińskiej podług urzędowych akt kościelnych”, Pelplin 1880, s. 189 — źródło drukowane
- bp Z. Pawłowicz, „Kościoły Gdańska i Sopotu”, Gdańsk 1991 — monografia
- R. Perucki, „Kościoły, parafie ewangelickie w Gdańsku…”, „Gdański Rocznik Ewangelicki” vol. VI, 2012, s. 105–131 — artykuł naukowy
- Handbuch für die Evangelischen in Danzig, Danzig 1919, s. 55–56 — źródło drukowane
- Neues Adreßbuch für Danzig und die städtischen Vororte… 1910, cz. IV, s. 62–65 (kościoły ewangelickie) — księga adresowa
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 371, 388 — źródło drukowane
- „Handbuch für die Evangelischen in Danzig”, Danzig 1919, s. 55, 56, 57, 58 — źródło drukowane
- „Neues Adreßbuch für Danzig und die städtischen Vororte…”, Danzig 1910, s. 2 — źródło drukowane
- „Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku” 1971, nr 17, poz. 122, s. 145 — źródło drukowane
- B. Ranisch, „Beschreibung Aller Kirchen-Gebäude der Stadt Dantzig”, Danzig 1695, s. 68–69 — źródło drukowane
- R. Curicke, „Der Stadt Dantzig historische Beschreibung”, Amsterdam und Danzig 1687, s. 329 — źródło drukowane
- E. Keyser, „Die Stadt Danzig”, Stuttgart 1925, s. 116 — źródło drukowane
- „Neues Adreßbuch für Danzig und seine Vororte”, Danzig 1897, cz. III, s. 73–75 (kościoły ewangelickie) — księga adresowa
- „Neues Adreßbuch für Danzig und seine Vororte”, Danzig 1905, cz. IV, s. 60–63 (kościoły ewangelickie) — księga adresowa
- „Neues Adreßbuch für Danzig und seine Vororte”, Danzig 1914, cz. IV, s. 61–63 (kościoły ewangelickie) — księga adresowa
- „Neues Adreßbuch für Danzig und seine Vororte”, Danzig 1918, cz. IV, s. 58–60 (kościoły ewangelickie) — księga adresowa
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 17 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 1, s. 73; t. 2, s. 464, 483, 495; t. 3, s. 791, 816, 837, 852, 921, 936; t. 4, s. 1059, 1287; t. 5, s. 1459; t. 6, s. 1542, 1571, 1763; t. 7, s. 1814, 1921, 2030, 2060 — źródło drukowane
- „Königlich Preußischer Staats-Anzeiger”, 1 września 1852 roku, s. 2 (obraz strony: Bayerische Staatsbibliothek, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Berliner Neueste Nachrichten” (Berlin), 11 sierpnia 1891 roku, s. 5 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- S. Kościelak, „Od tez Marcina Lutra do kazań Jacoba Heggego. Kościół w Gdańsku w przededniu pierwszych wystąpień reformacyjnych”, „Odrodzenie i Reformacja w Polsce” 63, 2019, s. 69–70 — artykuł naukowy
- J. Możdżeń, „The Beginnings of the Reformation in the Light of Gdańsk and Königsberg Chroniclers of the First Half of the 16th Century: the Activity of the First Reformers”, „Zapiski Historyczne” 82, 2017, z. 1, s. 81–82 — artykuł naukowy
- P. Birecki, „Przestrzeń liturgiczna kościołów ewangelickich w Prusach Królewskich”, „Studia Elbląskie” 26, 2025, s. 35–36 — artykuł naukowy
- K. Cieślak, „Ambona z kościoła św. Jana w Gdańsku. Przyczynek do twórczości Izaaka van den Blocka”, „Acta Universitatis Nicolai Copernici. Zabytkoznawstwo i Konserwatorstwo” 25, 1994, s. 35 — artykuł naukowy
- W. Z. Łyjak, „Katalog reklamowy firmy organmistrzowskiej »August Terletzki« z Elbląga (1857–1908)”, „Komunikaty Mazursko-Warmińskie” 1999, nr 1, s. 58 — artykuł naukowy
- W. Grochowska, „Rozproszony, lecz nie zaginiony. Losy poliptyku św. Mikołaja z około 1435 roku z kościoła Najświętszej Marii Panny w Gdańsku”, „Porta Aurea” 18, 2019, s. 54–56 — artykuł naukowy
- Walther Faber, „Die polnische Sprache im Danziger Schul- und Kirchenwesen von der Reformation bis zum Weltkrieg”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins” 70, 1930, s. 94 — artykuł naukowy
- George Cuny, „Beiträge zur Kunde der Baudenkmäler in Westpreußen”, „Mitteilungen des Coppernicus-Vereins für Wissenschaft und Kunst zu Thorn” 12, 1899, s. 33 — artykuł naukowy
- „Verzeichnis derer Herren Prediger zu S. Bartholomai”, spis duchownych kościoła świętego Bartłomieja w Gdańsku z lat 1525–1924, Ewangelickie Archiwum Centralne w Berlinie (EZA), sygn. 5274 (Archion 14597) — źródło archiwalne
- „Kirchen-Buch der Hospital-Kirchen zum H. Lazaro”, księga pamiątkowa kaplicy Lazaretu w Gdańsku założona w 1711 roku, Ewangelickie Archiwum Centralne w Berlinie (EZA), sygn. 5399 (Archion 15425) — źródło archiwalne
- Księga pamiątkowa (Gedenkbuch) reformowanego zboru świętej Elżbiety w Gdańsku z lat 1796–1847, Ewangelickie Archiwum Centralne w Berlinie (EZA), sygn. 5292 (Archion 14720) — źródło archiwalne
- M. G. Löschin, „Etwas zur Geschichte der Kirchen Danzigs”, „Gedana” Bd. 1, Danzig 1815, Stück 25–26, s. 398–400, 408–410 (Polona) — artykuł naukowy
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.