Gdańsk, św. Bartłomieja (parafia)

Z Wikipedii (PL)

Kościół świętego Bartłomieja stoi na gdańskim Starym Mieście i jest starszy, niż bywa podawane. Gdy 28 stycznia 1456 roku biskup włocławski Jan dzielił Gdańsk na sześć okręgów parafialnych, świątynia już stała: do dwóch dotychczasowych kościołów parafialnych — Najświętszej Marii Panny i świętej Katarzyny — dołączono wtedy cztery nowe, świętego Jana, świętej Barbary, Świętych Piotra i Pawła oraz właśnie świętego Bartłomieja. Powód podano w dokumencie wprost: miasto rozrosło się daleko poza mury, a dwóch proboszczów nie nadążało z posługą, tak że wielu ludzi, dzieci, dorosłych i starców, umierało bez sakramentów. Świętemu Bartłomiejowi wyznaczono okręg od strugi Młynówki po ulicę Pieprzową, wał wzdłuż Młynówki aż do bramy, ulicę Ogrodową, ulicę świętego Bartłomieja i połowę Wapiennej wraz z domami i ogrodami przy kościele Bożego Ciała. W 1524 roku, w toku Reformacji i w czasie, gdy Gdańsk był autonomicznym miastem Rzeczypospolitej, kościół przejęli luteranie. Ksiądz Jakub Fankidejski podaje, że przeszedł on w ręce ewangelickie bardzo wcześnie, wraz z innymi świątyniami miasta, a pierwszym duchownym ewangelickim był tu w 1525 roku Piotr Zankau — to rok gdańskiego tumultu i jedna z najwcześniejszych dat objęcia świątyni w całym jego zestawieniu. 🟡 Ta ciągłość wymaga zastrzeżenia. Luterański zryw z lat 1525–1526 został stłumiony i miasto wróciło wtedy do obrządku katolickiego; trwale ewangelickie stały się kościoły gdańskie dopiero po 1557 roku, tak samo jak kościół świętej Barba…