Gdańsk-Wrzeszcz — kościół Lutra
Danzig-Langfuhr, Lutherkirche
- Rok powstania
- 1899
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- Gdańsk M.
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Kościół Lutra stoi przy ulicy Matejki 17 we Wrzeszczu i służy dziś jako rzymskokatolicki kościół garnizonowy pod wezwaniem Świętych Apostołów Piotra i Pawła. Wraz z pastorówką, dawnym cmentarzem kościelnym i ogrodzeniem tworzy zespół wpisany 30 grudnia 2016 roku do rejestru zabytków województwa pomorskiego pod numerem A-1937. Obiekt jest zachowany i czynny. Wrzeszcz, po niemiecku Langfuhr, rósł na przełomie dziewiętnastego i dwudziestego wieku szybciej niż którekolwiek inne przedmieście Gdańska, a wraz z nim rosła potrzeba własnego kościoła. Parafię ewangelicką utworzono tu w 1896 roku dla mieszkańców należących dotąd do parafii Bożego Ciała oraz dla żołnierzy wyznania ewangelickiego z koszar huzarów. Zanim stanął kościół, nabożeństwa odprawiano tymczasowo w budynku szkolnym: księga adresowa Gdańska z 1897 roku notuje „Kirche in Langfuhr (provisorisch im Schulgebäude)” z pastorem Lutzem. Własne księgi metrykalne parafia prowadziła od roku swojego powstania, czyli od 1896 roku; podaje to spis ksiąg kościelnych Prus Zachodnich Maxa Bära z 1908 roku. Świątynię zaprojektował meklemburski architekt Gotthilf Ludwig Möckel (1838–1915) z Bad Doberan — projekt był gotowy już w styczniu 1896 roku; pracami kierował architekt Gebhardt, a nadzór sprawował gdański radca budowlany Fehlhaber. Sama budowa, ukończona w 1899 roku, trwała około półtora roku i kosztowała około 250 000 marek. Kościół zbudowano w formach neogotyckich, wzorowanych na wczesnym gotyku, ale już z myślą o liturgii ewa…
Źródła zewnętrzne
- Kościoły Wrzeszcz — danzig-online.pl — strona regionalna
- Evangelische Kirche in Langfuhr bei Danzig — lokalgeschichte.de (relacja z 1901 r.) — opracowanie historyczne
- Wrzeszcz — Wikipedia (de) — encyklopedia
- Kościół Garnizonowy w Gdańsku-Wrzeszczu — Rejonowy Zarząd Infrastruktury w Gdyni — instytucja
- Kościół Garnizonowy św. Apostołów Piotra i Pawła — fotopolska.eu — archiwum zdjęć
- J. Daniluk, Historia ewangelickiej parafii Lutra w Gdańsku-Wrzeszczu, GRE XIV (2020) — artykuł naukowy
- L. Żukowska, „Kurt Walter — przywódca Kościoła Wyznającego w Wolnym Mieście Gdańsku 1934–1942”, „Gdański Rocznik Ewangelicki” VI (2012) — artykuł naukowy
- M. Bär, „Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen”, Danzig 1908 — inwentarz archiwalny
- Handbuch für die Evangelischen in Danzig, Danzig 1919, s. 83 — źródło drukowane
- Neues Adreßbuch für Danzig und die städtischen Vororte… 1910, cz. IV, s. 62–65 (kościoły ewangelickie) — księga adresowa
- „Handbuch für die Evangelischen in Danzig”, Danzig 1919, s. 81, 82, 83, 84 — źródło drukowane
- „Neues Adreßbuch für Danzig und seine Vororte”, Danzig 1897, cz. III, s. 74 (kościół we Wrzeszczu) — źródło drukowane
- „Neues Adreßbuch für Danzig und seine Vororte”, Danzig 1905, cz. IV, s. 61, 64 (kościół Lutra i jego cmentarz) — źródło drukowane
- „Neues Adreßbuch für Danzig und die städtischen Vororte…”, Danzig 1910, cz. IV, s. 67 (cmentarz kościoła Lutra) — źródło drukowane
- „Neues Adreßbuch für Danzig und seine Vororte” 1918, cz. IV, s. 59 (kościół Lutra) — księga adresowa
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 17 — źródło drukowane
- „Berliner Morgen-Zeitung”, 1 marca 1898 roku, s. 2 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 13 maja 1898 roku, s. 5 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Westdeutsche Zeitung”, 29 września 1899 roku, s. 1 (obraz strony: Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 7 października 1899 roku, s. 2 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 12 października 1899 roku, s. 3 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Norddeutsche allgemeine Zeitung” (Berlin), 8 kwietnia 1900 roku, s. 2 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Neuer hannoverscher Kurier”, 12 października 1945 roku, s. 4 (obraz strony: Gottfried Wilhelm Leibniz Bibliothek, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- W. Z. Łyjak, „Katalog reklamowy firmy organmistrzowskiej »August Terletzki« z Elbląga (1857–1908)”, „Komunikaty Mazursko-Warmińskie” 1999, nr 1, s. 58 — artykuł naukowy
- „Pfarr-Almanach der Provinz Westpreußen”, Danzig 1897, s. 28 — monografia
- K. Grabowski, „Cmentarze Gdańska (1945–2015) — omówienie rozprawy doktorskiej”, „Gdański Notatnik Historyczny” 3 (2024), s. 161–163 — artykuł naukowy
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.