Osice — kościół (dawniej ewangelicki)
Wossitz
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- gdański
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Osice, po niemiecku Wossitz, leżą na Żuławach Gdańskich, w dawnym powiecie Danziger Niederung — do 1920 roku w prowincji Prusy Zachodnie i rejencji gdańskiej, w latach 1920–1939 w Wolnym Mieście Gdańsku, a od 1939 do 1945 roku w okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie. Wieś, w średniowieczu zapisywana jako Osycze, pojawia się w dokumentach po raz pierwszy w 1308 roku, gdy Władysław, książę krakowski i pomorski, nadał ją synom Unisława; dwa lata później przejął ją zakon krzyżacki, a w 1552 roku król Zygmunt odnowił jej przywilej na 41,5 włóki, potwierdzając czynsz ustalony w 1526 roku przez kasztelana gdańskiego Jana Balińskiego. Do Reformacji kościół był filią parafii w Steblewie; samodzielną parafię Osice tworzyły od 1560 roku, a prawo patronatu należało do magistratu Gdańska. Wykaz dekanatu Małej Wyspy Gdańskiej z 1593 roku wylicza Osice na czwartym miejscu wśród dwunastu tutejszych parafii i zapisuje, że kościół ma jeden łan, z którego płaci się 60 grzywien pruskich — „quas modo ministro lutherano numerant”, a więc wypłacanych już duchownemu luterańskiemu — oraz 20 korcy owsa i tyleż jęczmienia. Hermann Freytag (1912) ogłosił dokument wystawiony w Grabinach 26 czerwca 1562 roku przez burmistrza gdańskiego Johannesa Brandta, zarządcę Żuław Steblewskich. Chłopi z Osic, którzy jako parafianie Steblewa od dawna dawali tamtejszemu kościołowi po 2 grzywny rocznie, zbierane tacą w kościele w Osicach, złożyli wtedy burmistrzowi 30 grzywien, a ten przyrzekł zapewnić z nich ojcom koś…
Źródła zewnętrzne
- J. Heise, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Landkreises Danzig” (Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreussen, z. 2), Danzig 1885 — inwentarz zabytków
- Osice (Wossitz) – Żuławy Wiślane, zulawy.infopl.info — audyt workflow
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich — źródło drukowane
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VII, hasło Osice — źródło drukowane
- B. Szady, „Geografia struktur religijnych i wyznaniowych w Koronie w II połowie XVIII w.”, Lublin 2010 — monografia (atlas wyznań)
- L. Rhesa, „Kurzgefaßte Nachrichten von allen seit der Reformation an den evangelischen Kirchen in Westpreußen angestellten Predigern”, Königsberg 1834, s. 112 — wykaz duchownych (druk 1834)
- „Germany, Prussia, West Prussia, Catholic and Lutheran Church Records — Inventory”, FamilySearch Wiki (inwentarz mikrofilmów i kopii cyfrowych) — inwentarz archiwalny
- M. Bär, „Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen”, Danzig 1908 — wykaz ksiąg metrykalnych
- J. Heise, „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreußen”, z. 2: „Der Landkreis Danzig”, Danzig 1885, s. 144 — źródło drukowane
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 403, 404 — źródło drukowane
- A. Hartwich, „Geographisch-historische Landes-Beschreibung derer dreyen im Pohlnischen Preußen liegenden Werdern”, Königsberg 1723, s. 199, 207 — źródło drukowane
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 65, pozycja 356 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 26 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 1, s. 188, 277; t. 2, s. 396, 471, 534, 540, 629; t. 3, s. 714, 717, 776, 940, 952; t. 4, s. 1034, 1096, 1252; t. 5, s. 1310, 1331, 1379, 1464; t. 6, s. 1540, 1652, 1738, 1787, 1788; t. 7, s. 1812, 1866, 1871, 1980, 1996 — źródło drukowane
- „Deutsche Tageszeitung” (Berlin), 6 sierpnia 1900 roku, s. 11 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 12 lipca 1906 roku, s. 7 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- P. Birecki, „Przestrzeń liturgiczna kościołów ewangelickich w Prusach Królewskich”, „Studia Elbląskie” 26, 2025, s. 34, 37 — artykuł naukowy
- Hermann Freytag, „Geschichte des Kirchspiels Stüblau im Danziger Werder”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins” 54, 1912, s. 105–188 — artykuł naukowy
- E. Praetorius, »Evangelisches Danzig«, cz. 2, rękopis XVIII w. (Staatsbibliothek zu Berlin, Ms. boruss. fol. 268), k. 21r–25v — źródło archiwalne
- J. Heise, „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreußen”, t. I: „Pommerellen”, Danzig 1884–1887, s. 145 — źródło drukowane
- Księga kościelna parafii ewangelickiej w Trutnowych (Trutenau) założona w 1661 roku: zapiski pastorów, Ewangelickie Archiwum Centralne w Berlinie (EZA), sygn. 980/5800 (Archion 17969) — źródło archiwalne
- Księga metrykalna parafii ewangelickiej w Osicach (Wossitz) z lat 1775–1860, z zapiskami pastora z lat 1852–1853, Ewangelickie Archiwum Centralne w Berlinie (EZA), sygn. 980/5808 (Archion 226564) — źródło archiwalne
- Księga chrztów parafii ewangelickiej w Osicach (Wossitz) z lat 1852–1884, z rejestrem darów z lat 1870–1897, Ewangelickie Archiwum Centralne w Berlinie (EZA), sygn. 980/5809 (Archion 226567) — źródło archiwalne
- A. Klemp, „Protestanci w dobrach prywatnych w Prusach Królewskich od drugiej połowy XVII do drugiej połowy XVIII wieku”, Gdańsk 1994, s. 217 — monografia
- P. Birecki, „Prusy Królewskie i Prusy Zachodnie. Dwa oblicza sztuki luterańskiej”, w: „Rola Kościoła w dziejach Polski. Kościoły w Rzeczypospolitej”, red. J. Krochmal, Warszawa 2017, s. 484 — opracowanie
- „Amtliche Mittheilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1885, nr 14, s. 96 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.