Kiezmark — dawny kościół ewangelicki (ob. MB Częstochowskiej)

Z Wikipedii (PL)

Kiezmark — po niemiecku Käsemark — leży na Żuławach Gdańskich, w gminie Cedry Wielkie; przed 1945 rokiem należał do powiatu Danziger Niederung, w latach 1920–1939 do Wolnego Miasta Gdańska, a potem do okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie. Szachulcowy kościół ma metrykę średniowieczną i wzmiankowany jest w 1592 oraz 1653 roku; po Reformacji przeszedł w ręce ewangelickie i służył gminie luterańsko-unijnej aż do 1945. 📌 Zachowało się manierystyczno-barokowe wyposażenie: ołtarz główny, ambona, chrzcielnica oraz osiemnastowieczny prospekt organowy przypisywany Andreasowi Hildebrandtowi — jednemu z najwybitniejszych organmistrzów gdańskich swojej epoki. 🔴 Nazwa tej wsi trafiła do dziejów wojennych Gdańska. Podczas wojny ze Szwecją gdańszczanie bronili szańców pod Kiezmarkiem — jak zapisał Paul Simson, stawili tam Szwedom najtwardszy opór, choć pozycję ostatecznie musieli oddać. Gustaw Adolf nie zdołał mimo to przystąpić do oblężenia samego miasta. 📌 Wykaz dekanatu Małej Wyspy Gdańskiej z 1593 roku pokazuje, jak daleko zaszła tu zmiana wyznaniowa: przy każdej z dwunastu parafii zapisano, ile ziemi kościelnej trzyma luterański duchowny i ile mu wieś płaci zamiast dziesięcin. W Kiezmarku duchowny trzymał trzy łany dające około 146 florenów, przy wsi liczącej sześćdziesiąt łanów; do parafii należał wtedy także Szmerblok. Wieś była w większości ewangelicka: spis z 1885 roku wykazał 900 mieszkańców, w tym 723 ewangelików, 167 katolików i dziesięcioro Żydów; Słownik geograficzny podaj…