Przywidz — cmentarz ewangelicki
Mariensee
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- gdański
- Typ
- Cmentarz
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Przywidz — po niemiecku Mariensee — leży na Wyżynie Gdańskiej, nad jeziorem. Do 1920 roku należał do powiatu kartuskiego (Kreis Karthaus), a w latach 1920–1939 — do powiatu Danziger Höhe na terenie Wolnego Miasta Gdańska, wcielonego we wrześniu 1939 roku do Rzeszy. Andrzej Tomczak, za Kujotem, zaznacza, że do czasów Reformacji istniał w Przywidzu kościół parafialny; w drugiej połowie XVI wieku wieś należała do parafii w Mierzeszynie. Najstarszy ślad tutejszego miejsca grzebalnego prowadzi na wzgórze nad jeziorem. Jakub Fankidejski, opisując utracone kościoły dzisiejszej diecezji chełmińskiej, przytoczył zeznanie złożone w 1622 roku przed sądem starogardzkim przez sześćdziesięcioletniego Szymona Przywidzkiego, dawnego posiadacza wsi: gdy w 1589 roku pan Linda kupił jej część, kościół był „już bardzo spróchniały i podupadły”, a wznieść go miał — jak świadek słyszał od ojca i starych ludzi — gdański mieszczanin Lickfeld. Świątynia stała wtedy „na pięknem wzgórzu, nad jeziorem krzewami dokoła zarosłem, gdzie później był cmentarz”. Półtora wieku później to samo miejsce opisała wizytacja z lat 1765–1766: cmentarz przy ówczesnym kościele nie był jeszcze ogrodzony, a zmarłych chowano „na cmentarzu w środku wsi, na miejscu gdzie dawniej była świątynia”, również ogrodzonym jedynie wysadzonymi drzewami. Luterański dziedzic postawił nowy zbór w innym miejscu, blisko zabudowań dworskich; przez całe XVII stulecie odprawiali w nim nabożeństwa niemieccy luteranie, a duchowny mieszkał na mi…
Źródła zewnętrzne
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie) — ewidencja konserwatorska
- U. Kerntopf, serwis „Pommern/Westpreußen” (pom-wpru.kerntopf.com) — dzieje parafii ewangelickich, strona evkirche/mariensee.htm — genealogia/historia parafii
- de.wikipedia.org — Mariensee (Przywidz) — encyklopedia
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich — źródło drukowane
- Gemeindelexikon für die Regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln, Heft II: Regierungsbezirk Danzig, Berlin 1912 (spis powszechny z 1 XII 1910) — źródło drukowane
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 420 — źródło drukowane
- M. Biskup, A. Tomczak, „Mapy województwa pomorskiego w drugiej połowie XVI w.”, „Roczniki Towarzystwa Naukowego w Toruniu” 58 (1955), z. 1 — monografia
- ks. W. Kujawski, „Repertorium ksiąg wizytacji kanonicznych biskupów kujawsko-pomorskich przechowywanych w Archiwum Diecezjalnym w Pelplinie, cz. II”, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 85 (2006) — repertorium archiwalne
- ks. W. Kujawski, „Repertorium ksiąg wizytacji kanonicznych biskupów kujawsko-pomorskich przechowywanych w Archiwum Diecezjalnym w Pelplinie, cz. I”, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 84 (2005) — repertorium archiwalne
- M. Bär, „Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen”, Danzig 1908 — wykaz ksiąg metrykalnych
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 117–118, pozycja 241 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 31 — źródło drukowane
- „Deutscher Reichsanzeiger” (Berlin), 9 września 1902 roku, s. 9 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 22 września 1904 roku, s. 9 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 27 września 1904 roku, s. 9 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Tägliche Rundschau” (Berlin), 4 maja 1913 roku, s. 25 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 31 sierpnia 1913 roku, s. 11 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Tägliche Rundschau” (Berlin), 12 października 1913 roku, s. 17 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutsche Zeitung” (Berlin), 31 grudnia 1913 roku, s. 6 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Tag” (Berlin), 8 lutego 1914 roku, s. 35 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- W. Heidn, „Die Ortschaften des Kreises Karthaus/Westpr. in der Vergangenheit”, Marburg 1965, s. 317 — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.