Charbrowo — dawny kościół ewangelicki (ob. św. Józefa)
Charbrow
- Rok powstania
- 1669
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- lęborski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Charbrowo, po niemiecku Charbrow, leży w dawnym powiecie lęborskim, przy drodze z Lęborka do Łeby. Kościół stoi na wzgórzu nad wsią: to niewielka budowla o masywnych, oszkarpowanych murach, z niską wieżą do połowy wtopioną w nawę, z zachowanym barokowo-renesansowym wystrojem. Po 1945 roku świątynię przejęli katolicy; od 1947 roku nosi ona wezwanie świętego Józefa. W parku dworskim zachowało się mauzoleum rodziny von Somnitz. Przez sześćdziesiąt pięć lat, od 1671 do 1736 roku, kościół służył kalwinistom, nie luteranom, co na tym obszarze jest rzadkością. Wieś, stara osada kaszubska, którą książę Mściwój II przekazał w 1286 roku biskupowi kujawskiemu, w drugiej połowie XVI wieku należała do Wejherów, od 1601 roku do rodu von Krockow, a od 1660 roku do von Somnitzów, którzy władali nią do 1945 roku. Ksiądz Jakub Fankidejski zapisał, że w 1566 roku biskup kujawski Wolski sprzedał Charbrowo wraz z Osiekami za 12 000 talarów Ernestowi Wejherowi — zwolennikowi luteranizmu — i przez to tutejszy kościół na zawsze przeszedł w ręce ewangelickie; Franz Schultz datuje sprzedaż raz na 1564, raz na 1566 rok. Jak podkreśla Schultz, o wyznaniu kościołów ziemi lęborskiej rozstrzygał wówczas ich patron. W 1643 roku pastorem był tu Johann Berychius (🟡 tak u Schnaasego; Müller zapisuje go jako Johanna Benichiusa, który podpisał się jako pastor 14 listopada 1640 roku i zmarł w kwietniu 1654 roku): 18 listopada podpisał wraz z innymi duchownymi synodu janowickiego prośbę do gdańskiego Ministerium …
Źródła zewnętrzne
- dziedzictwo.ewangelicy.pl, hasło „Charbrowo” — strona internetowa
- zabytek.pl — serwis Narodowego Instytutu Dziedzictwa — Charbrowo — źródło online
- Kościół rzym.-kat. pw. św. Józefa Oblubieńca w Charbrowie (dziedzictwo.ewangelicy.pl) — audyt workflow
- F. Schultz, Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern (1912) — źródło drukowane
- ks. Jakub Fankidejski, „Utracone kościoły i kaplice w dzisiejszej dyecezyi chełmińskiej podług urzędowych akt kościelnych”, Pelplin 1880, s. 247 — źródło drukowane
- Wspomnienia pastora Karla Trowitzscha, tłum. M. Baar, reiseleiter-leba.eu — źródło pamiętnikarskie
- E. Waschinski, „Das kirchliche Bildungswesen in Ermland, Westpreußen und Posen”, t. I, Breslau 1928 (Aneks I: wypisy z wizytacji pomorskich 1649–1781; Aneks II: ewangelickie szkolnictwo wiejskie terytorium gdańskiego) — źródło drukowane (wypisy archiwalne)
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II, cz. 2, Stettin 1784 — opis topograficzny
- O. Knoop, „Die Abnahme der kassubischen Bevölkerung im Kirchspiel Charbrow”, „Baltische Studien” AF 33 (1883), s. 368–370, przedruk w: K.-D. Kreplin (oprac.), „Reader Kaschuben”, t. 4 — przedruk źródłowy
- „Specification Wie viel in denen Landen Lauenburg und Bütow Gebohren, Getraut und Gestorben sind, Anno 1719”, Sächsische Landesbibliothek — Staats- und Universitätsbibliothek Dresden, sygn. Hist.Pomm.0007, misc. 24; zestawienie K.-D. Kreplina, 2001 — wykaz urzędowy
- „Kirchliches Amtsblatt” konsystorza ewangelickiego prowincji Pomorze, roczniki 1869–1943 — organ urzędowy
- Archiwum Państwowe w Szczecinie, zespół 65/44/0 „Zbiór ewangelickich ksiąg metrykalnych z Pomorza i Nowej Marchii”, skany w serwisie szukajwarchiwach.gov.pl — archiwum
- H. Lemcke, „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Pommern”, cz. III, t. II, z. 5: „Die Kreise Bütow und Lauenburg”, Stettin 1911, s. 207–213 — inwentarz zabytków
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1066–1067 — źródło drukowane
- P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 244–245 — źródło drukowane
- „Pommersches Güter-Adressbuch”, wyd. 2, Stettin 1905, s. 124 — źródło drukowane
- „Landwirtschaftliches Adressbuch der Rittergüter, Güter und Höfe der Provinz Pommern”, wyd. 8, Leipzig 1928, s. 122 — źródło drukowane
- „Koszalińsko-Kołobrzeskie Wiadomości Diecezjalne”, 1990, nr 1 — źródło drukowane
- „Das Evangelische Pommern”, cz. II: „Behörden, Kirchen, Pfarrstellen, Geistliche, Anstalten und Vereine”, wyd. Evangelischer Pfarrerverein der Provinz Pommern, Stettin 1932, s. 110–111 — źródło drukowane
- „Berlinische Nachrichten von Staats- und gelehrten Sachen” (Berlin), 11 października 1814 roku, s. 10 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Allgemeine Zeitung” (Monachium), 23 września 1896 roku, s. 6 (obraz strony: Bayerische Staatsbibliothek, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 13 sierpnia 1914 roku, s. 6 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Tägliche Rundschau” (Berlin), 11 kwietnia 1915 roku, s. 18 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, część II, Stettin 1912 — źródło drukowane
- A. Klemp, „Protestanci w dobrach prywatnych w Prusach Królewskich od drugiej połowy XVII do drugiej połowy XVIII wieku”, Gdańsk 1994, s. 138–140 — monografia
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.