Stare Pole — kościół ewangelicki (Altfelde)
Altfelde
- Rok powstania
- 1879
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- malborski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Stare Pole, po niemiecku Altfelde, leży na Małych Żuławach Malborskich, jedenaście kilometrów na wschód od Malborka, przy linii kolei wschodniej. Bliski Nogat często zalewał tutejsze pola, ale gleba była żyzna. Obecny kościół — neogotycki, ceglany, kryty dachówką holenderską — wzniesiono w 1879 roku według projektu powiatowego inspektora budowlanego Passargego z Elbląga. Po 1945 roku przejęli go katolicy: nosi dziś wezwanie Matki Bożej Królowej Polski i jest kościołem filialnym parafii świętej Barbary w Krzyżanowie w diecezji elbląskiej. Według Roberta Ziemiańskiego katolicy przejęli kościół w 1946 roku. Rejestr zabytków województwa pomorskiego wymienia pod numerem A-1393, nadanym 20 lipca 1993 roku, cały zespół dawnego kościoła ewangelickiego: świątynię z 1879 roku, cmentarz założony po 1638 roku, murowano-drewnianą dzwonnicę z drugiej połowy XIX wieku i kaplicę-mauzoleum z 1912 roku. Przywilej lokacyjny dla wsi, zwanej wówczas Altenfeld, nadał w dniu świętego Walentego 1330 roku komtur dzierzgoński Luder z Brunszwiku — tak Harnoch i Schmid, podczas gdy Słownik geograficzny przypisuje przywilej wielkiemu mistrzowi von Orseln — niejakiemu Hanne von Montau (u Harnocha: „Montov”). Parafia ewangelicka istniała tu już w 1580 roku, a nabożeństwa odprawiano wtedy po dworach; pierwszym pastorem był ustanowiony w tym właśnie roku Valentin Melick, drugim — przybyły w 1597 roku Michael Milonius, wygnany wcześniej przez katolików ze Starego Targu. Milonius służył tu do 1603 roku i ogło…
Źródła zewnętrzne
- Kościół Matki Bożej Królowej Polski w Starym Polu — Wikipedia — audyt workflow
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 XII 1885, Kreis Marienburg — źródło drukowane
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XI, hasło Stare Pole — źródło drukowane
- ks. W. Zawadzki, „Archiwum Ewangelickiej Superintendentury i Parafii Malborskiej. Próba analizy wstępnej”, „Studia Elbląskie” 2 (2000), s. 61–96 (wykaz parafii za: E. Dormann, „Geschichte des Kreises Marienburg”, Danzig 1862, s. 77 nn.) — artykuł naukowy
- „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820 — spis urzędowy
- B. Szady, „Geografia struktur religijnych i wyznaniowych w Koronie w II połowie XVIII w.”, Lublin 2010 — monografia (atlas wyznań)
- L. Rhesa, „Kurzgefaßte Nachrichten von allen seit der Reformation an den evangelischen Kirchen in Westpreußen angestellten Predigern”, Königsberg 1834, s. 176 — wykaz duchownych (druk 1834)
- „Germany, Prussia, West Prussia, Catholic and Lutheran Church Records — Inventory”, FamilySearch Wiki (inwentarz mikrofilmów i kopii cyfrowych) — inwentarz archiwalny
- M. Bär, „Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen”, Danzig 1908 — wykaz ksiąg metrykalnych
- A. Hartwich, „Geographisch-historische Landes-Beschreibung derer dreyen im Pohlnischen Preussen liegenden Werdern”, Königsberg 1723 — opis topograficzny
- B. Schmid, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Marienburg”, Danzig 1919, s. 1, 2, 3, 4, 5, 6 — źródło drukowane
- A. Hartwich, „Geographisch-historische Landes-Beschreibung derer dreyen im Pohlnischen Preußen liegenden Werdern”, Königsberg 1723, s. 262, 69 — źródło drukowane
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 140–141, pozycja 5 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 34 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 1, s. 291; t. 2, s. 453, 493, 659; t. 3, s. 822, 1026; t. 4, s. 1166; t. 5, s. 1300, 1301, 1445, 1501; t. 6, s. 1652, 1764; t. 7, s. 1973, 2036 — źródło drukowane
- J. Wiśniewski, „Protestanci, menonici i Żydzi w diecezji pomezańskiej (XVII — XVIII w.) w protokołach wizytacyjnych parafii”, „Studia Elbląskie” XVIII, 2017, s. 64 — artykuł naukowy
- P. Birecki, „Konflikty o kościoły pomiędzy katolikami a protestantami w Prusach Królewskich i Książęcych w I połowie XVII wieku”, „Studia Elbląskie” XXI, 2020, s. 14 — artykuł naukowy
- Robert Ziemiański, „Duszpasterstwo protestanckie na terenach obecnej diecezji elbląskiej w latach 1945–1999”, „Studia Elbląskie” II, 2000, s. 192 — artykuł naukowy
- Parey, „Das freicöllmische Patronat über seine evangelischen Kirchen im Marienburger Kreise”, „Altpreußische Monatsschrift” 6, Königsberg 1869, s. 238–246 (MGH-Bibliothek) — artykuł naukowy
- Lista duchownych z 1873 roku („Nachweisung aller evangelischen Kirchen und Geistlichen in der Provinz Preußen. Im Juli 1873”), dodatek do „Amtliche Mittheilungen” konsystorza w Królewcu, według przepisu w serwisie ahnen-spuren.de, s. 15 — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.