Kraśniewo — cmentarz mennonicki

Z Wikipedii (PL)

W centrum Kraśniewa, po niemiecku Schönau, zachował się cmentarz mennonicki z XIX wieku, założony na parceli zbliżonej do kwadratu, z częściowo ocalałą zielenią obwiednią ze starodrzewu lipowego i jesionowego. Układ wnętrza jest dziś nieczytelny. Przetrwały trzy kute obejścia kwater grobowych, stela nagrobna Johanna Wiensa oraz stela mennonicka Heinricha Pennera, zmarłego w 1859 roku. Kraśniewo dostało przywilej w 1321 roku od Wernera von Orseln, a sąsiedni Wernersdorf — w 1340 roku od wielkiego mistrza Dietricha von Altenburg, który nadał mu 63 włóki. Od drugiej połowy XVI wieku odprawiano w Kraśniewie i Wernersdorfie ewangelickie nabożeństwa, a obie wsie miały własnych pastorów; w Kraśniewie umarł w 1608 roku Johann Rienath, powołany za czasów Modestusa Hellinga, pierwszego duchownego ewangelickiego w Wernersdorfie. W 1617 roku tutejsi ewangelicy rozebrali swój podupadły dom modlitwy, a zgody na odbudowę nie otrzymali. Od 1617 roku obsługiwali ich duchowni z Wernersdorfu, dzisiejszej Pogorzałej Wsi. Ksiądz Jan Wiśniewski przytacza zapis wizytacji z 1647 roku, według którego działała wtedy w Kraśniewie szkoła innowiercza — wizytator nazwał ją „heretycką” — a pastor co trzecią niedzielę odprawiał nabożeństwo w domu prywatnym. W siedemnastym i osiemnastym wieku powstały w Kraśniewie gospodarstwa kolonijne, należące także do mennonitów; w 1776 roku odnotowano tu sześć rodzin anabaptystów, wśród nich rodzinę Wiens. Urzędowy podręcznik rejencji gdańskiej z 1869 roku przedstawia…