Lipinka — dawny kościół ewangelicki (rozebrany na początku XIX wieku)
Lindenau
- Rok powstania
- 1620
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- malborski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- mennonicka
Z Wikipedii (PL)
Lipinka, po niemiecku Lindenau, leży w gminie Nowy Staw w powiecie malborskim, na Wielkich Żuławach Malborskich; do 1920 roku należała do powiatu malborskiego w rejencji gdańskiej, a w latach 1920–1939 do Wolnego Miasta Gdańska. Czynnej świątyni dziś we wsi nie ma: kościół ewangelicki rozebrano na początku XIX wieku, a katolicką kaplicę świętej Barbary około 1820 roku. Krajobraz wsi zatarła zabudowa dawnego państwowego gospodarstwa rolnego z lat siedemdziesiątych XX wieku. Wieś lokowano 2 lutego 1321 roku. Przywilej dla „Lyndenow” wystawił Werner von Orseln — jeszcze nie jako wielki mistrz, którym został dopiero w 1324 roku, lecz jako wielki komtur malborski — nadając wsi pięćdziesiąt włók na prawie chełmińskim, w tym pięć sołtysich. W tym samym roku Lipinkę wcielono do parafii w Świerkach (Tannsee) i przy tej parafii pozostawała także wtedy, gdy miała własny kościół. Stała tu katolicka kaplica pod wezwaniem świętej Barbary; inwentarz zabytków powiatu malborskiego wzmiankuje ją po raz pierwszy pod rokiem 1637 i przypuszcza, że powstała już w czasach krzyżackich, a encyklopedia mennonicka GAMEO datuje jej budowę na XIV wiek. Była murowana, z drewnianą wieżą o trzech dzwonach i z kostnicą. Rozebrano ją około 1820 roku. Własną świątynię ewangelicką wieś miała przez blisko dwa stulecia. Agathon Harnoch pisze, że kościół stał w Lipince mniej więcej od 1620 roku; inwentarz zabytków podaje rok budowy 1638 i przedłużenie budowli w latach 1707–1708, a jej położenie określa jako pół…
Źródła zewnętrzne
- GAMEO — Global Anabaptist Mennonite Encyclopedia [kopia archiwalna 2005-11-26] — encyklopedia
- westpreussen.de — kwerenda webowa
- zabytek.pl — serwis Narodowego Instytutu Dziedzictwa — kwerenda webowa
- Kwerenda własna atlasu — kwerenda własna
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 XII 1885, Kreis Marienburg — źródło drukowane
- „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820 — spis urzędowy
- A. Hartwich, „Geographisch-historische Landes-Beschreibung derer dreyen im Pohlnischen Preussen liegenden Werdern”, Königsberg 1723 — opis topograficzny
- H. Eckerdt, „Geschichte des Kreises Marienburg”, Marienburg 1868 — monografia
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. V, hasło „Lindenau” — źródło drukowane
- H. Eckerdt, „Geschichte des Kreises Marienburg”, Marienburg 1868, s. 100 — źródło drukowane
- A. Hartwich, „Geographisch-historische Landes-Beschreibung derer dreyen im Pohlnischen Preußen liegenden Werdern”, Königsberg 1723, s. 150, 151, 155, 167, 232, 233, 234 — źródło drukowane
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 150–151, pozycja 73 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 37 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 2, s. 548; t. 3, s. 723, 833, 988 — źródło drukowane
- J. Wiśniewski, „Protestanci, menonici i Żydzi w diecezji pomezańskiej (XVII — XVIII w.) w protokołach wizytacyjnych parafii”, „Studia Elbląskie” XVIII, 2017, s. 62 — artykuł naukowy
- C. Parey, „Das freicöllmische Patronat über seine evangelischen Kirchen im Marienburger Kreise”, „Altpreußische Monatsschrift” 6, 1869, s. 238–246 — artykuł naukowy
- Heinel, „Einige Nachrichten über das große Marienburger Werder, besonders in kirchlicher Hinsicht”, „Preußische Provinzial-Blätter” 8, Königsberg 1832, s. 209–229, 317–330 (Internet Archive) — artykuł naukowy
- Kronika parafii ewangelickiej w Lipince (Lindenau) w księdze kościelnej z lat 1603–1754, z zapiskami pastorów Andreasa Gailiusa, Abrahama Hartwicha i Benjamina Kranicha, Ewangelickie Archiwum Centralne w Berlinie (EZA), Archion 23507 — źródło archiwalne
- Wypisy z księgi metrykalnej parafii ewangelickiej w Lipince (Lindenau) założonej przez pastora Benjamina Kranicha, z dopiskami jego następców, Ewangelickie Archiwum Centralne w Berlinie (EZA), Archion 313094 — źródło archiwalne
- P. Birecki, „Prusy Królewskie i Książęce. Dwa światy sztuki luterańskiej”, „Studia Elbląskie” XXII (2021), s. 37 — artykuł naukowy
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.