Koźliny — dawny kościół ewangelicki (Güttland)
Güttland
- Rok powstania
- 1353
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- gdański
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Koźliny (po niemiecku Güttland) to wieś na Żuławach Gdańskich, w gminie Suchy Dąb. Stoi w niej gotycki kościół murowano-szachulcowy, który rejestr zabytków województwa pomorskiego datuje na 1353 rok. Do rejestru wpisano go pod numerem A-303 decyzją z 11 sierpnia 1962 roku, a teren otaczającego go cmentarza ze starodrzewem — pod tym samym numerem decyzją z 30 lipca 2025 roku. Charakterystyczna wieża w konstrukcji szachulcowej pochodzi z lat 1684–1686. Inwentarz zabytków Prus Zachodnich z 1885 roku zalicza tutejszą świątynię do kościołów, które z budowli średniowiecznej zachowały w późniejszym gmachu jedynie resztki: stary jest tu tylko szczyt wschodni, otynkowany, o schodkowych uskokach i ostrołukowych blendach w prostokątnym obramieniu, dzielonych dwudzielnymi blendami wspartymi na środkowej konsoli, z rozetą w zwieńczeniu; profil odpowiada oknu prezbiterium w Steblewie. Według Słownika geograficznego wieś nadał panom Święcom Mściwój II pod koniec XIII wieku, w 1310 roku Święcowie odprzedali ją Krzyżakom, a w 1454 roku Kazimierz Jagiellończyk darował ją gdańszczanom. Według Harnocha przywilej wsi wydał w 1353 roku Winrych von Kniprode; proboszczowi zapisano w nim cztery wolne łany, dotychczasową dziesięcinę i dodatkowo dwadzieścia funtów pieprzu. W 1465 roku wieś splądrowano. Ephraim Praetorius, który w XVIII wieku zebrał w rękopisie „Evangelisches Danzig” wiadomości o kościołach gdańskich, pisze, że kościół i plebania w Koźlinach stały po tej stronie wsi, którą nazywano Cö…
Źródła zewnętrzne
- Koźliny — Wikipedia — encyklopedia
- zulawy.infopl.info — Koźliny — strona internetowa
- Koźliny (Güttland) — Żuławy Wiślane / zulawy.infopl.info — audyt workflow
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich — źródło drukowane
- „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820 — spis urzędowy
- „Germany, Prussia, West Prussia, Catholic and Lutheran Church Records — Inventory”, FamilySearch Wiki (inwentarz mikrofilmów i kopii cyfrowych) — inwentarz archiwalny
- M. Bär, „Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen”, Danzig 1908 — wykaz ksiąg metrykalnych
- A. Hartwich, „Geographisch-historische Landes-Beschreibung derer dreyen im Pohlnischen Preussen liegenden Werdern”, Königsberg 1723 — opis topograficzny
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 399 — źródło drukowane
- A. Hartwich, „Geographisch-historische Landes-Beschreibung derer dreyen im Pohlnischen Preußen liegenden Werdern”, Königsberg 1723, s. 192, 200, 208 — źródło drukowane
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 41, pozycja 88 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 1, s. 94, 277, 312; t. 2, s. 375, 540, 565, 623; t. 3, s. 756, 832, 927; t. 4, s. 1252; t. 5, s. 1521; t. 6, s. 1782; t. 7, s. 1827, 1871, 2004, 2024 — źródło drukowane
- „Allgemeine preußische Staats-Zeitung” (Berlin), 10 kwietnia 1842 roku, s. 3 (obraz strony: Bayerische Staatsbibliothek, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Ostpreußische Zeitung” (Königsberg), 4 września 1897 roku, s. 5 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 28 listopada 1902 roku, s. 4 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 8 lipca 1903 roku, s. 10 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutscher Reichsanzeiger und Preußischer Staatsanzeiger” (Berlin), 10 sierpnia 1904 roku, s. 13 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Bautzener Nachrichten” (Budziszyn), 5 lipca 1906 roku, s. 5 (obraz strony: Sächsische Landesbibliothek, Staats- und Universitätsbibliothek Dresden, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutscher Reichsanzeiger und Preußischer Staatsanzeiger” (Berlin), 7 lipca 1915 roku, s. 1 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutscher Reichsanzeiger und Preußischer Staatsanzeiger” (Berlin), 9 maja 1919 roku, s. 6 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- P. Birecki, „Przestrzeń liturgiczna kościołów ewangelickich w Prusach Królewskich”, „Studia Elbląskie” 26, 2025, s. 36 — artykuł naukowy
- Hermann Freytag, „Landgeistliche aus der Umgegend von Danzig vor der Reformation”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins” 58, 1918, s. 114 — artykuł naukowy
- E. Praetorius, »Evangelisches Danzig«, cz. 2, rękopis XVIII w. (Staatsbibliothek zu Berlin, Ms. boruss. fol. 268), k. 9v–16r — źródło archiwalne
- L. Rhesa, „Kurzgefaßte Nachrichten von allen seit der Reformation an den evangelischen Kirchen in Westpreußen angestellten Predigern”, Königsberg 1834, s. 111 — wykaz duchownych
- P. Birecki, „Prusy Królewskie i Prusy Zachodnie. Dwa oblicza sztuki luterańskiej”, w: „Rola Kościoła w dziejach Polski. Kościoły w Rzeczypospolitej”, red. J. Krochmal, Warszawa 2017, s. 469, 484 — opracowanie
- P. Birecki, „Prusy Królewskie i Książęce. Dwa światy sztuki luterańskiej”, „Studia Elbląskie” XXII (2021), s. 41 — artykuł naukowy
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.