Jankowo Gdańskie — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Jankowo Gdańskie, po niemiecku Jenkau, leży na Wyżynie Gdańskiej, a przed 1945 rokiem należało do Kreis Danziger Höhe. Przynależność państwowa zmieniała się tu co pokolenie: do 1920 roku Prusy Zachodnie (rejencja gdańska), w latach 1920–1939 Wolne Miasto Gdańsk, w latach 1939–1945 Reichsgau Danzig-Westpreußen, po 1945 roku Polska. 📌 Po stronie protestanckiej tutejszy majątek stoi udokumentowany już w siedemnastym wieku. Jankowo figuruje na liście z 1667 roku wśród około osiemnastu dóbr szlacheckich Wyżyny Gdańskiej, które wedle przywilejów krzyżackich winne były dziesięcinę katolickiemu kościołowi w Świętym Wojciechu. Wkrótce po 1525 roku właściciele tych dóbr odmówili i dziesięciny, i udziału w kosztach kościoła oraz szkoły; dekrety królewskie z 1609 i 1640 roku obowiązek potwierdziły, a spór zamknął dopiero wyrok Trybunału Koronnego w Piotrkowie z 1648 roku, wydany przeciwko luterańskim dziedzicom. Sam ciężar zniesiono w dziewiętnastym wieku. Obszar Wolnego Miasta był w około dwóch trzecich protestancki — Kościoła unijnego, staropruskiego, i luterański — i do tej ewangelickiej większości należało Jankowo. *Słownik geograficzny* notuje tu 140 ewangelików, 76 katolików i pięcioro mennonitów. W latach 1801–1900 działał we wsi Zakład Conradiego (Conradinum) o charakterze protestancko-niemieckim. 📌 Jego koniec w Jankowie datuje Paul Simson: w 1900 roku zakład, mający tu już tylko bardzo niewielu uczniów, przeniósł się do Wrzeszcza i zaspokoił palącą potrzebę tego rozrastająceg…