Sulmin — dawny kościół ewangelicki (ob. galeria sztuki)

Z Wikipedii (PL)

Dawny kościół ewangelicki w Sulminie — dziś prywatna galeria sztuki. 📌 Wieś ewangelicka powstała tu z osadnictwa, i to osadnictwa niezwykłego. W wyniku pruskiej kolonizacji przełomu XIX i XX wieku osiedlono w Sulminie protestanckich osadników niemieckich — między innymi dawnych kolonistów z Rosji. Przed 1920 rokiem ludność była tu w większości ewangelicka. 🔴 Widać to w liczbach — i widać odwrócenie. W 1780 roku *Słownik* notuje 37 katolików i 24 „akatolików”, czyli ewangelików. W 1885 — 94 mieszkańców, wśród nich 65 ewangelików. W ciągu stu lat wieś zmieniła wyznaniową większość. Neobarokowy kościół wzniesiono w latach 1905–1906: kamień węgielny położono 29 czerwca 1905 roku, poświęcenia dokonano rok później. 📌 Organy zbudowała firma Wittek z Elbląga. 15 sierpnia 1907 roku Sulmin stał się samodzielną gminą ewangelicką; świątynia służyła ewangelikom do 1939. Dalsze losy budynku są historią samą w sobie: po zajęciu wsi przez Armię Czerwoną w marcu 1945 roku mieściło się tu seminarium (1949–1950), potem magazyn; od 1979 roku budynek jest własnością prywatną rzeźbiarza W. Wieczorkiewicza, a po pożarze w 2005 roku został odbudowany. 🟡 Dziś służy jako prywatna galeria sztuki. 📌 We wsi zachował się także międzywojenny cmentarz z klasycystyczną kaplicą Gralathów. 📌 Obiekt jest wpisany do rejestru zabytków województwa pomorskiego pod numerem A-851, decyzją z 11 października 1976 roku, a wykaz datuje go na koniec wieku dziewiętnastego. *Źródło: Słownik geograficzny Królestwa Pol…