Sulmin — dawny kościół ewangelicki (ob. galeria sztuki)

Z Wikipedii (PL)

Dawny kościół ewangelicki w Sulminie — dziś prywatna galeria sztuki. W wykazie wasali z lat 1774–1775 Sulmin (zapisany jako Zelmin) figuruje wśród dóbr 60-letniego Eduarda Friedricha von Conradiego, burmistrza Gdańska — obok Bąkowa, Jankowa i Otomina. Według pruskich ksiąg hipotecznych te tak zwane dobra bąkowskie należały wcześniej do Adelgundy von Schwarzwald z domu von Coelmer, od 1761 roku do jej córki Anny Elisabeth von Conradi, po jej śmierci do syna Karla Friedricha von Conradiego — częściowo w spadku, częściowo na mocy umowy kupna z 1787 roku — a od 1798, ściślej 1799 roku, do fundacji: Prowincjonalnego Instytutu Szkolnego i Wychowawczego imienia von Conradiego. W księdze hipotecznej zapisano też prawa Eduarda Friedricha barona von Conradiego i jego żony Renaty Wilhelminy z domu Gralath. Słownik geograficzny notuje we wsi w 1780 roku 37 katolików i 24 „akatolików”, czyli ewangelików. W 1869 roku urzędowy podręcznik rejencji gdańskiej opisywał *Sullmin* razem z *Conradienhof* jako majątek szlachecki. Notował tu 12 budynków mieszkalnych i 166 mieszkańców, w tym 64 ewangelików i 102 katolików. Ewangelicy należeli do parafii w Lublewie Gdańskim; katolicy — do parafii w Żukowie; miejscowość miała własny okręg szkolny. Spis z 1 grudnia 1885 roku zastał w obszarze dworskim — 618 hektarów, obwód urzędowy Kiełpino — 160 mieszkańców: 65 ewangelików, 94 katolików i jednego Żyda; ewangelicy należeli wówczas do parafii w Lublewie, po niemiecku Löblau, katolicy do Żukowa. W 1891…