Szymbark — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

📌 Szymbark (po niemiecku Schönberg) zaczął się od decyzji starosty. Około 1609–1610 roku Demetrius Weiher, starosta kościerski, założył tu gminę luterańską i osadził niemieckich kolonistów. Parafia szybko stała się macierzysta dla całej okolicy — należały do niej Kłobuczyno, Stara Huta i Pierszczewo. Pierwszy kościół, szachulcowy, postawiono około 1610 roku. 📌 Świątynię, którą znamy z dziewiętnastowiecznych opisów, poświęcono 19 grudnia 1785 roku: budowlę murowaną, z masywnych ścian, mieszczącą dwa tysiące osób. Tak zapisał to Agathon Harnoch, a jego wykaz ewangelickich kościołów Prus Wschodnich i Zachodnich z 1890 roku notuje przy tej parafii — pod nazwą „Schönberg”, w diecezji kartuskiej — 4725 dusz. 🔴 Krążą przy Szymbarku jeszcze dwie inne daty i obie są z Harnochem niezgodne: jedne opracowania mówią o murowanym, neogotyckim kościele wzniesionym w latach 1882–1884, inne — przytaczane w atlasie przy Starkowej Hucie — o budowie w latach 1892–1894 i o erygowaniu samodzielnej parafii 1 kwietnia 1928 roku. Gdyby nową świątynię postawiono na osiem lat przed wydaniem statystyki, Harnoch by ją opisał; datowania 1882–1884 nie da się więc utrzymać, a lata 1892–1894 leżą już po jego druku i rozstrzygnięcia wymagają. Z tego samego czasu co kościół pochodzi cmentarz przykościelny. Wieś była zdecydowanie ewangelicka. Działała tu dwuklasowa szkoła ewangelicka — w 1887 roku uczyło się w niej 182 dzieci. Katolicy należeli do parafii w Kościerzynie. W 1869 roku Szymbark liczył 343 mieszka…