Żelichowo — kościół św. Mikołaja (Cyganek, Tiegenhagen, ob. greckokatolicki)
Tiegenhagen
- Rok powstania
- 1352
- Czy aktywny dziś
- Tak (kościół czynny)
- Powiat
- nowodworski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- mennonicka
Z Wikipedii (PL)
Kościół świętego Mikołaja w Cyganku (po niemiecku Tiegenhagen), w sąsiedztwie Żelichowa (Petershagen), w gminie Nowy Dwór Gdański, to świątynia późnogotycka; zezwolenie na jej budowę wydano 12 sierpnia 1352 roku. Według Wiesława Długokęckiego proboszcz w Tujcu, czyli Cyganku, występuje jednak już w przywileju dla Tujska z 1349 roku, który przypisał mieszkańców Tujska do jego parafii: „Ouch so welle wir, das dy inwoner doselbins dem pferrer czum Thuenhayn, do sy hin gewydympt sin, sulch rechttun sullin, als dy tun van dem Thuenhayn” (Chcemy też, aby tamtejsi mieszkańcy oddawali proboszczowi w Tujcu, do którego ich przypisano, takie same należności jak mieszkańcy Tujca). Zachował się gotycki szczyt wschodni, natomiast ściany podłużne przebudowano w konstrukcji ryglowej w latach 1637–1647, a drewnianą wieżę odbudowano w 1687 roku. Zabytek wpisano do rejestru 25 maja 1961 roku pod numerem A-236. Inwentaryzacja żuławska datuje wschodnią połowę kościoła w Cyganku na czas po 1352 roku, zgodnie z datą zezwolenia. Średni z dzwonów kościoła, gotycki, został według Schmida odlany niewiele później niż w 1352 roku — wskazują na to data przywileju lokacyjnego wsi i wszystkie cechy stylowe. W niszy ściany północnej stoi piaskowcowa figura świętej Katarzyny, wysoka na 0,765 metra, którą Schmid uznaje za cenne dzieło z końca XIV wieku; materiał i styl wskazują według niego na Nadrenię jako miejsce pochodzenia. Dariusz Piasek zinwentaryzował przy kościele dwie średniowieczne kamienne chrzciel…
Źródła zewnętrzne
- GAMEO — Global Anabaptist Mennonite Encyclopedia [kopia archiwalna 2005-11-26] — encyklopedia
- cyganek.ndg.pl — Historia świątyni — źródło online
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 XII 1885, Kreis Marienburg — źródło drukowane
- „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820 — spis urzędowy
- B. Schmid, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Marienburg”, Danzig 1919, s. 346, 347, 349, 351, 352, 354 — źródło drukowane
- A. Hartwich, „Geographisch-historische Landes-Beschreibung derer dreyen im Pohlnischen Preußen liegenden Werdern”, Königsberg 1723, s. 173 — źródło drukowane
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 163, pozycja 152 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 25 — źródło drukowane
- W. Długokęcki, „Najstarsza organizacja parafialna na Żuławach Wielkich (do połowy XV w.)”, „Studia Elbląskie” 20, 2019, s. 21, 24 — artykuł naukowy
- D. Piasek, „Średniowieczne chrzcielnice kamienne w kościołach na terenie Żuław Wiślanych: inwentaryzacja, funkcje, symbolika”, „Studia z Dziejów Średniowiecza” 26, 2023, s. 138–139, 149, 152 — artykuł naukowy
- J. Wiśniewski, „Protestanci, menonici i Żydzi w diecezji pomezańskiej (XVII–XVIII w.) w protokołach wizytacyjnych parafii”, „Studia Elbląskie” 18, 2017, s. 60, 82–83 — artykuł naukowy
- A. B. Krupa, „Cyganie w Cyganku, czyli administracja państwowa wobec greckokatolickiej placówki duszpasterskiej w powiecie nowodworskim w województwie gdańskim w latach 1952–1956”, „Echa Przeszłości” XXV/2, 2024, s. 166 — artykuł naukowy
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.