Słupsk — kościół Ewangelicko-Augsburski św. Krzyża
Kreuzkirche (Stolp)
- Rok powstania
- 1857
- Czy aktywny dziś
- Tak (kościół czynny)
- Powiat
- słupski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicko-augsburska
Z Wikipedii (PL)
Kościół Świętego Krzyża w Słupsku, po niemiecku Kreuzkirche, to neogotycka świątynia wzniesiona w latach 1857–1859 i poświęcona 28 sierpnia 1859 roku. Dziś jest czynnym kościołem luterańskim przy ulicy Słowackiego 40, siedzibą Parafii Ewangelicko-Augsburskiej Świętego Krzyża w diecezji pomorsko-wielkopolskiej. Kościół powstał dla gminy ewangelicko-luterańskiej, która odłączyła się od pruskiego Kościoła unijnego; była to świątynia staroluterańska, stojąca poza Kościołem krajowym. Gmina staroluterańska złożyła prośbę o pozwolenie na budowę 14 września 1857 roku; podpisali ją pastor Haag i członkowie kolegium kościelnego. Pozwolenie policja budowlana w Słupsku wydała 29 października 1857 roku, po przerobieniu pierwszego, odrzuconego projektu. Rysunki budowlane i plan sytuacyjny podpisali C. Pape i Hundtesser, którzy prowadzili też budowę jako przedsiębiorcy. W budowie użyto nowego wówczas materiału, cegły wapienno-piaskowej, której nie zdążono wysuszyć. 28 sierpnia 1858 roku zawaliła się ściana między dwoma oknami, a 25 września runął wschodni szczyt nad ołtarzem. W odpowiedzi władze zamknęły ulicę i wstrzymały budowę, a starosta żądał rozbiórki całego budynku. Rejencja w Koszalinie pozwoliła budować dalej pod warunkiem, że zachodni szczyt z wieżą zostanie rozebrany do fundamentu i postawiony od nowa z cegły palonej; wiosną 1859 roku kościół był na ukończeniu. Wnętrze miało boczne empory wsparte na drewnianych słupach i sklepienie z desek, a dach pokryto łupkiem. Duszpasterza…
Źródła zewnętrzne
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich — źródło drukowane
- ks. T. Ceynowa, „Ewangelickie księgi metrykalne w Archiwum Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej”, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 124 (2025) — inwentarz archiwalny
- W. Bartholdy, „O Stolpa, du bist ehrenreich…”. Kulturgeschichtliche Beiträge zur Kirchen- und Stadtgeschichte von Stolp, Stolp 1910 — monografia
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. X, hasło „Stolp” — źródło drukowane
- Archiwum Państwowe w Koszalinie, Oddział w Słupsku, sygn. 27/6/0/12.3/7725 (akta budowy kościoła staroluterańskiego w Słupsku, 1857–1936) — źródło archiwalne
- „Das Evangelische Pommern”, cz. II: „Behörden, Kirchen, Pfarrstellen, Geistliche, Anstalten und Vereine”, wyd. Evangelischer Pfarrerverein der Provinz Pommern, Stettin 1932, s. 175–176 — źródło drukowane
- W. Skóra, „Życie religijne Niemców w Słupsku zajętym przez Armię Czerwoną i Polaków (1945–1946). Rekonesans badawczy”, „Przegląd Zachodniopomorski” 40, 2025, s. 134 — artykuł naukowy
- Jan Wild, „Okna pamięci przemawiają”, „Informator Parafialny” Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Słupsku, nr 11 (218)/2020, s. 10–11 — opracowanie
- Jan Wild, „Okna pamięci przemawiają”, „Informator Parafialny” Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Słupsku, nr 5 (224)/2021, s. 18 — opracowanie
- Jan Wild, „Ewangelickie Pomorze — miejsca i ludzie”, „Informator Parafialny” Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Słupsku, nr 1 (231)/2022, s. 12 — opracowanie
- Jan Wild, „Ewangelickie Pomorze — miejsca i ludzie”, „Informator Parafialny” Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Słupsku, nr 4 (257)/2024, s. 14 — opracowanie
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.